علوم و فنون ادبیات ترکیبی از عروض، قافیه، آرایه های ادبی و تاریخ ادبیات است؛ همین تنوع باعث می شود خیلی از داوطلبان انسانی برای روش مطالعه علوم و فنون ادبیات برنامه مشخصی نداشته باشند و هر بخش را جدا و بدون ارتباط با بقیه بخوانند.
این درس در واقع پلی بین ادبیات فارسی و دانش فنی شعر است؛ داوطلبی که فقط شعر را از نظر معنایی می خواند، بدون آشنایی با وزن و قافیه، در بخش عروض همان درس دچار مشکل می شود.
این ترکیب باعث می شود علوم و فنون هم برای داوطلبانی که حافظه قوی تری دارند و هم برای داوطلبانی که با قاعده و منطق راحت ترند، فرصت برابری برای نمره گرفتن فراهم کند.
بخش های مختلف علوم و فنون ادبیات
عروض و قافیه بیشتر جنبه محاسباتی و قاعده محور دارند، در حالی که آرایه های ادبی و تاریخ ادبیات بیشتر به حافظه و مرور مکرر وابسته اند. مخلوط کردن این دو نوع مطالعه در یک جلسه معمولاً باعث خستگی زودتر می شود.
بودجه بندی علوم و فنون کنکور کمک می کند بدانید هر بخش چند درصد از تست های کنکور را شامل می شود و زمان مطالعه را متناسب با همان سهم تنظیم کنید، نه به صورت حدسی.
بهتر است هر جلسه مطالعه فقط به یکی از این دو نوع اختصاص یابد، مثلاً یک روز فقط عروض و قافیه و روز بعد فقط آرایه ها و تاریخ ادبیات، تا مغز بین دو الگوی متفاوت فکری سردرگم نشود.
سبک شناسی و نقد ادبی هم بخش کوچک تری از این درس را تشکیل می دهند که معمولاً کمتر از سایر بخش ها مورد توجه قرار می گیرد، در حالی که با حجم کم می توان چند سوال آن را به راحتی پاسخ داد.
تکنیک تست زنی علوم و فنون در عروض و قافیه
تکنیک تست زنی علوم و فنون در بخش عروض، تقطیع دقیق چند بیت نمونه پیش از رفتن سراغ تست است، چون بدون تسلط روی تقطیع، حدس زدن وزن شعر عملاً غیرممکن می شود.
در قافیه هم، شناخت حروف اصلی و الحاقی باید به قدری تمرین شود که در جلسه کنکور نیازی به فکر طولانی برای هر تست نباشد و پاسخ سریع تر داده شود.
تمرین روزانه تقطیع دو یا سه بیت تازه، حتی خارج از کتاب درسی، مهارت تشخیص وزن شعر را بسیار سریع تر از خواندن صرف قواعد عروضی تقویت می کند.
نکات آرایه های ادبی کنکور و تاریخ ادبیات
مرور نکات آرایه های ادبی کنکور بهتر است همراه با مثال های شعر باشد، نه فقط تعریف خشک هر آرایه، چون در تست کنکور معمولاً یک بیت داده می شود و باید آرایه آن تشخیص داده شود.
تاریخ ادبیات هم با ساخت جدول مقایسه ای بین دوره ها و ویژگی های هر دوره، خیلی راحت تر از حفظ کردن پاراگراف های طولانی کتاب یاد گرفته می شود.
نوشتن نام دو یا سه شاعر شاخص هر دوره، همراه با یک ویژگی سبکی متمایز هرکدام، به داوطلب کمک می کند سوالات تاریخ ادبیات را با سرعت بیشتری پاسخ دهد.
مرور همین جدول ها هر چند هفته یک بار، حتی برای چند دقیقه، از فراموشی نام دوره ها و ویژگی هایشان جلوگیری می کند که در غیر این صورت به سرعت با هم قاطی می شوند.
جمع بندی علوم و فنون
در هفته های پایانی، جمع بندی علوم و فنون ادبیات انسانی باید حول جدول های تاریخ ادبیات و تمرین تقطیع چند بیت هر روز بچرخد. مرور زیرگروه های رشته انسانی کنکور هم روشن می کند علوم و فنون در کنار کدام درس ها بیشترین اثر را روی رتبه نهایی می گذارد.
با همین نگاه منظم و تفکیک شده بین بخش های مختلف، علوم و فنون از یک درس پراکنده و گیج کننده به یکی از منابع قابل اتکای نمره در کنکور انسانی تبدیل می شود.
نکته پایانی این است که تمرین روزانه کوتاه، حتی ده دقیقه تقطیع یا مرور یک بخش از تاریخ ادبیات، در طول سال نتیجه ای بسیار بهتر از جلسات فشرده و نامنظم می دهد.