رشته زیست شناسی گیاهی معمولا در سایه رشته های پزشکی و مهندسی کمتر دیده می شود، با این حال گروهی از داوطلبان کنکور تجربی که به دنیای گیاهان علاقه دارند، دقیقا همین رشته را دنبال می کنند. انتخاب رشته زیست شناسی گیاهی یعنی تمرکز روی ساختار، رشد و تکامل گیاهان از نگاه علمی و آزمایشگاهی، نه فقط باغبانی یا کشاورزی که خیلی ها اشتباهی آن را با این رشته قاطی می کنند.
در ادامه می خوانید
تفاوت زیست شناسی گیاهی با کشاورزی
تفاوت اصلی در رویکرد است. کشاورزی بیشتر به تولید محصول و افزایش بازده زمین توجه دارد، در حالی که زیست شناسی گیاهی به مکانیزم های درونی گیاه می پردازد؛ یعنی اینکه سلول های گیاهی چطور رشد می کنند، فتوسنتز چگونه در سطح مولکولی اتفاق می افتد، و گونه های مختلف گیاهی چه رابطه تکاملی با هم دارند. دانشجوی این رشته بیشتر وقتش را در آزمایشگاه و کنار میکروسکوپ می گذراند تا در مزرعه.
گرایش های زیست شناسی گیاهی
گرایش های زیست شناسی گیاهی در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری معمولا شامل فیزیولوژی گیاهی، سیستماتیک و بوم شناسی گیاهی، و زیست فناوری گیاهی می شود. فیزیولوژی گیاهی بیشتر آزمایشگاهی و مولکولی است و به بررسی واکنش گیاه به نور، آب و مواد غذایی می پردازد. سیستماتیک گیاهی به شناخت، نامگذاری و طبقه بندی گونه ها نزدیک تر است و برای کسانی که به کار میدانی علاقه دارند مناسب تر است. زیست فناوری گیاهی هم به سمت کاربردهای صنعتی، دارویی و کشاورزی می رود و معمولا بازار کار گسترده تری نسبت به دو گرایش دیگر دارد. کسانی که به اقیانوس و آب ها هم علاقه دارند، خوب است انتخاب رشته زیست شناسی دریا را هم به عنوان یک مسیر موازی بررسی کنند.
دروس اصلی این رشته در دانشگاه
برنامه درسی این رشته در سال های ابتدایی شامل دروسی مثل تشریح و ریخت شناسی گیاهی، فیزیولوژی گیاهی پایه، و زیست شناسی سلولی و مولکولی است. در سال های بالاتر، بسته به گرایش انتخابی، دروس تخصصی تری مثل بوم شناسی گیاهی، ژنتیک گیاهی و بیوشیمی گیاهی اضافه می شود. حجم کار آزمایشگاهی در این رشته بالاست، به همین دلیل داوطلبی که از کار عملی و دقیق در محیط آزمایشگاه خوشش نمی آید، بهتر است پیش از ثبت انتخاب رشته این نکته را جدی بگیرد.
ظرفیت دانشگاه های زیست شناسی گیاهی
ظرفیت دانشگاه های زیست شناسی گیاهی نسبت به خیلی از رشته های تجربی محدودتر است، چون این رشته زیرمجموعه علوم زیستی محسوب می شود و در هر دانشگاه سهم کمی از ظرفیت کل به آن اختصاص پیدا می کند. بیشتر دانشگاه های بزرگ دولتی این رشته را در مقطع کارشناسی ارائه نمی دهند و آن را از مقطع ارشد به بعد راه اندازی می کنند. به همین دلیل، قبل از انتخاب رشته باید دفترچه با دقت بررسی شود و دیده شود کدام دانشگاه ها اصلا این گرایش را در همان مقطع مورد نظر ارائه می دهند.
بازار کار و ادامه تحصیل
بازار کار مستقیم این رشته در مقطع کارشناسی محدود است و بیشتر فارغ التحصیلان یا وارد آموزش می شوند یا مسیر تحصیل تکمیلی را ادامه می دهند. مراکز تحقیقاتی کشاورزی، آزمایشگاه های کنترل کیفیت محصولات گیاهی، و شرکت های تولید کننده بذر و نهال، از جمله محیط های کاری مرتبط با این رشته هستند. کسانی که مسیر پژوهشی را انتخاب می کنند، معمولا تا مقطع دکتری ادامه می دهند تا فرصت های شغلی بهتری پیدا کنند.
جمع بندی
اگر به دنیای گیاهان و پژوهش علمی علاقه وجود داشته باشد، این رشته می تواند انتخاب خوبی باشد، اما بهتر است قبل از ثبت انتخاب رشته نهایی، هم انتخاب رشته زیست شناسی جانوری به عنوان مقایسه دیده شود و هم با یک مشاور خوب کنکور درباره بازار کار این رشته صحبت شود تا انتخاب آگاهانه تر انجام شود.