این رشته بیشتر برای کسی جذاب است که از فقه و حقوق چیزی فراتر از ماده و تبصره ی قانونی می خواهد: تحلیل و فلسفه ی پشت هر حکم برایش مهم تر از خودِ حکم است. انتخاب رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی دقیقاً همین نگاه تحلیلی و نظری را در برنامه ی درسی اش ارائه می دهد.
در ادامه می خوانید
سرفصل های این رشته چه فرقی با فقه و حقوق دارد
در این رشته، دروسی مثل اصول فقه پیشرفته، فلسفه ی حقوق و مبانی نظری استنباط احکام جایگاه پررنگ تری نسبت به دروس کاربردی و پرونده محور دارند. دانشجو به جای تمرین روی پرونده های واقعی، بیشتر وقتش را صرف بررسی مبانی نظری پشت هر قانون و هر حکم فقهی می کند. کسی که بیشتر دنبال کار عملی وکالت یا قضاوت است، معمولاً انتخاب رشته فقه و حقوق اسلامی را گزینه ی مناسب تری برای خودش می بیند؛ اما برای کسی که پژوهش و تدریس دانشگاهی هدفش است، همین تمرکز نظری یک مزیت محسوب می شود، نه یک کاستی.
گرایش های فقه و مبانی حقوق اسلامی
گرایش های فقه و مبانی حقوق اسلامی در مقاطع تکمیلی بیشتر به سمت فلسفه ی حقوق و مطالعات میان رشته ای حقوق و فقه پیش می رود. برخی دانشجویان در این مقطع وارد مباحث حقوق تطبیقی هم می شوند و مبانی نظری چند نظام حقوقی را با هم مقایسه می کنند. علاقه مندان به مباحث محض فلسفی، می توانند انتخاب رشته فلسفه را هم به عنوان یک گزینه ی جایگزین یا حتی مکمل در کنار این رشته بررسی کنند، چون همپوشانی زیادی در روش تفکر تحلیلی این دو رشته وجود دارد.
مهارت پژوهش و نگارش در این رشته
چون بخش بزرگی از این رشته حول پژوهش مستقل می چرخد، توانایی نوشتن مقاله ی علمی، رعایت اصول ارجاع دهی و تحلیل منابع مختلف کنار هم از مهارت های کلیدی محسوب می شود. دانشجویی که در دوران دبیرستان تجربه ی نوشتن انشا و مقاله ی تحلیلی داشته، معمولاً با این بخش از رشته راحت تر کنار می آید. برخلاف رشته های کاربردی تر که ارزیابی دانشجو بیشتر بر اساس حل مسئله ی مشخص انجام می شود، در این رشته کیفیت استدلال، انسجام نوشتار و عمق تحلیل اهمیت بیشتری نسبت به رسیدن به یک پاسخ واحد و از پیش تعیین شده دارد.
ظرفیت دانشگاه ها و رقابت واقعی
ظرفیت دانشگاه های فقه و مبانی حقوق اسلامی نسبت به رشته های فقهی پرطرفدارتر معمولاً بازتر است، چون خیلی از داوطلبان به خاطر جنبه ی نظری و کمتر کاربردی اش کمتر سراغش می روند. همین موضوع باعث می شود رتبه ی لازم برای قبولی در این رشته معمولاً پایین تر از رشته های مشابه با گرایش کاربردی باشد، هرچند این تفاوت بین دانشگاه های مختلف یکسان نیست.
آمادگی لازم برای این رشته
کسی که می خواهد در این رشته موفق باشد، بهتر است پیش از ورود هم توانایی خواندن متن های نظری سنگین را در خودش تقویت کند. برای تسلط بهتر روی مباحث استدلالی و منطقی، مرور منابع فلسفه و منطق کنکور پیش از کنکور هم می تواند مفید باشد، چون بخشی از مهارت های لازم برای این رشته، مثل تحلیل استدلال و نقد منطقی یک متن، از همان دوران دبیرستان قابل تمرین است.
چه کسی این رشته را بیشتر می پسندد
دانشجویی که از بحث های کلاسی طولانی، چالش کردن یک نظریه از زوایای مختلف و نوشتن پایان نامه های تحلیلی خسته نمی شود، معمولاً بیشترین رضایت را از این رشته می گیرد. در مقابل، کسی که دوست دارد هر درس را با یک کاربرد فوری و ملموس در زندگی روزمره ببیند، ممکن است حجم بالای مباحث انتزاعی این رشته را طاقت فرسا بداند. بسیاری از دانشجویانی که در ابتدا میان این رشته و فقه و حقوق کاربردی تر مردد بوده اند، بعد از یک یا دو ترم تحصیل، تشخیص می دهند کدام سبک از یادگیری با روحیه ی آن ها سازگارتر است.
جمع بندی
این رشته بیشتر به درد داوطلبی می خورد که از تفکر انتزاعی و بحث های نظری خسته نمی شود و به دنبال کاربرد فوری و ملموس هر درس در زندگی روزمره نیست. برای چنین داوطلبی، این مسیر می تواند هم رضایت علمی بالایی بدهد و هم فرصت خوبی برای ادامه ی تحصیل در مقاطع بالاتر باشد.