هر کارخانه و کارگاه صنعتی با ریسک حادثه روبروست، و کسی که این ریسک ها را از قبل شناسایی و کنترل می کند معمولاً فارغ التحصیل رشته ایمنی صنعتی است.
در ادامه می خوانید
از مهندسی صنایع تا استاندارد HSE
دانشجوی این رشته با مبانی مهندسی صنایع شروع می کند و به تدریج وارد دروس تخصصی تری مثل ارزیابی ریسک، ایمنی کار، بهداشت حرفه ای و استانداردهای HSE می شود. هدف نهایی این است که بتواند خط تولید را از نظر ایمنی طراحی و کنترل کند، نه فقط بعد از حادثه واکنش نشان دهد.
بخشی از دروس هم به قوانین و مقررات ایمنی کار اختصاص دارد که در عمل، مبنای بازرسی های صنعتی قرار می گیرد.
در سال های پایانی، دانشجو معمولاً یک کارآموزی عملی در یک واحد صنعتی می گذراند تا بین آموخته های تئوری و شرایط واقعی کارگاه ارتباط برقرار کند. آشنایی با نرم افزارهای تخصصی ارزیابی ریسک هم بخشی از آموزش عملی این رشته است که در بازار کار امروز به طور فزاینده ای مورد نیاز است.
دانشگاه های فنی و ظرفیت محدود
دانشگاه های رشته ایمنی صنعتی بیشتر دانشگاه های فنی و صنعتی هستند و از طریق زیرگروه ریاضی فیزیک کنکور سراسری دانشجو می پذیرند. ظرفیت پذیرش رشته ایمنی صنعتی نسبت به رشته های پرمتقاضی مهندسی محدودتر است، چون تعداد دانشگاه های ارائه دهنده کم است.
داوطلب پیش از انتخاب رشته باید فهرست دقیق دانشگاه ها و رتبه ی قبولی سال های قبل هر کدام را بررسی کند تا انتخابش با رتبه ی واقعی خودش همخوانی داشته باشد.
برخی از این دانشگاه ها آزمایشگاه ها و کارگاه های تخصصی ایمنی هم دارند که کیفیت آموزش عملی رشته را در آن دانشگاه بالاتر می برد.
تفاوت با رشته های مهندسی مشابه
تفاوت ایمنی صنعتی با مهندسی صنایع در تمرکز موضوعی است؛ مهندسی صنایع روی بهینه سازی کل فرآیند تولید کار می کند، در حالی که ایمنی صنعتی مشخصاً روی کاهش ریسک و حادثه تمرکز دارد.
تفاوتش با بهداشت حرفه ای هم در دامنه ی کار است: بهداشت حرفه ای بیشتر به سلامت طولانی مدت نیروی کار توجه دارد، اما ایمنی صنعتی هر دو بعد ایمنی فیزیکی و سلامت محیط کار را پوشش می دهد. آشنایی اولیه با هر دو حوزه، حتی برای کسی که نهایتاً یکی را انتخاب می کند، دید کامل تری از مسیرهای شغلی مرتبط به او می دهد.
آشنایی با رشته های نزدیک به کار داوطلب این حوزه می آید. علاقه مند به صنایع غذایی رشته مهندسی ماشین های صنایع غذایی را می بیند، علاقه مند به هوانوردی انتخاب رشته مهندسی تعمیر و نگهداری هواپیما را مرور می کند، و علاقه مند به پایه ی نظری رشته فیزیک مهندسی را بررسی می کند.
نکاتی برای انتخاب دانشگاه مناسب
داوطلب پیش از انتخاب دانشگاه، بهتر است ارتباط آن دانشگاه با صنایع منطقه را هم بررسی کند، چون فرصت کارآموزی و پروژه ی عملی معمولاً از همین ارتباط ها شکل می گیرد.
وجود انجمن های علمی دانشجویی فعال در حوزه ی ایمنی و بهداشت حرفه ای هم می تواند تجربه ی عملی بیشتری، جدا از کلاس درس، برای دانشجو فراهم کند.
مقایسه ی امکانات آزمایشگاهی و تجهیزات ایمنی بین دانشگاه های مختلف، پیش از انتخاب نهایی، به اندازه ی مقایسه ی رتبه ی قبولی اهمیت دارد. برخی دانشگاه ها هم دوره های تکمیلی مرتبط با ایمنی معادن یا ایمنی ساختمان را به صورت اختیاری کنار برنامه ی اصلی ارائه می دهند که می تواند به تخصصی تر شدن مسیر شغلی داوطلب کمک کند.
چرا بازار کار این رشته پایدار است
تقریباً هر صنعت بزرگی، از نفت و پتروشیمی تا خودروسازی و ساختمان، به یک واحد ایمنی نیاز دارد، به همین دلیل بازار کار این رشته نسبتاً پایدار است. فارغ التحصیل می تواند به عنوان کارشناس HSE، ممیز ایمنی یا مشاور ایمنی صنعتی فعالیت کند.
این پایداری از آنجا می آید که رعایت استانداردهای ایمنی، برخلاف بسیاری از فعالیت های دیگر سازمان، معمولاً حتی در دوران رکود اقتصادی هم کاهش پیدا نمی کند. برخی فارغ التحصیلان هم به صورت مستقل، به عنوان مشاور ایمنی چند کارگاه کوچک همزمان، فعالیت می کنند که انعطاف بیشتری نسبت به استخدام تمام وقت در یک شرکت به آن ها می دهد.
جمع بندی
ایمنی صنعتی برای داوطلبی مناسب است که هم به مهندسی علاقه دارد و هم می خواهد نقش عملی و محافظتی در محیط کار داشته باشد. مقایسه اش با رشته مهندسی صنایع پیش از انتخاب رشته به تصمیم دقیق تر کمک می کند.