کارنامه آزمون آزمایشی برای خیلی از داوطلبان فقط یک عدد است که نگاهش می کنند و کنار می گذارند، در حالی که روش تحلیل آزمون کنکور اگر درست انجام شود، می تواند بیشتر از خود آزمون به رتبه نهایی کمک کند.
اهمیت تحلیل آزمون های آزمایشی دقیقا همین جاست: هر آزمون یک نقشه از نقاط قوت و ضعف داوطلب است که اگر خوانده نشود، همان اشتباه در آزمون بعدی هم تکرار می شود. خیلی از داوطلبان تصور می کنند شرکت در تعداد بیشتر آزمون آزمایشی به تنهایی کافی است، در حالی که بدون تحلیل درست، آزمون بیشتر فقط خستگی بیشتر می سازد، نه پیشرفت بیشتر.
بررسی نمره و تراز آزمون
مراحل تحلیل کارنامه آزمون معمولا با نگاه کلی به نمره و تراز شروع می شود؛ این مرحله اول است. در مرحله دوم باید تراز همین آزمون با چند آزمون قبلی مقایسه شود تا مشخص شود روند صعودی است یا نزولی.
نگاه کردن به یک آزمون به تنهایی گمراه کننده است، چون ممکن است یک آزمون سخت تر یا آسان تر از حد معمول باشد و تصویر درستی از وضعیت واقعی داوطلب ندهد. بعضی داوطلبان فقط به رتبه کشوری آزمون نگاه می کنند و از تراز خودشان غافل می شوند، در حالی که تراز معیار دقیق تری برای مقایسه عملکرد در طول زمان است، چون سطح سختی هر آزمون را هم در نظر می گیرد.
علاوه بر تراز کلی، بررسی تراز هر درس به تفکیک هم اهمیت دارد؛ ممکن است تراز کلی نسبت به آزمون قبل تغییر چندانی نکرده باشد، اما پشت همین عدد ثابت، یک درس افت کرده و درس دیگری همان افت را جبران کرده باشد، بدون آن که این جابه جایی به چشم بیاید.
تحلیل تست های غلط و بی پاسخ
مرحله سوم، بررسی تک تک تست های غلط است، نه فقط شمردن تعدادشان. باید مشخص شود هر غلط به خاطر ندانستن مطلب بوده یا به خاطر بی دقتی و عجله.
یک روش ساده برای این بخش، علامت گذاری هر تست غلط با یک کد کوتاه است: بی دقتی، ندانستن مفهوم یا تله در طراحی سوال. بعد از چند آزمون، همین کدها الگوی روشنی از نوع اصلی اشتباهات داوطلب نشان می دهند که با چشم غیرمسلح دیده نمی شود.
مرحله چهارم هم به تست های بی پاسخ اختصاص دارد؛ اگر تعداد بی پاسخ ها زیاد باشد، معمولا مشکل از مدیریت زمان است، نه از حجم دانش، و این دو مشکل راه حل کاملا متفاوتی دارند.
از تحلیل تا برنامه اصلاحی
مرحله پنجم، مهم ترین و در عین حال فراموش شده ترین مرحله است: تبدیل کردن نتیجه تحلیل به یک برنامه مشخص برای هفته پیش رو. بدون این مرحله آخر، حتی دقیق ترین تحلیل هم فقط یک گزارش باقی می ماند و تاثیری در نتیجه آزمون بعدی نمی گذارد.
برنامه اصلاحی خوب، بزرگ و کلی نیست؛ برای مثال به جای هدف مبهم زیست را بهتر بخوانم، بهتر است نوشته شود این هفته فصل ژنتیک با تمرکز روی تست های ترکیبی مرور می شود. هرچه این برنامه مشخص تر باشد، احتمال اجرا شدنش هم بیشتر می شود.
برای داوطلبانی که ترجیح می دهند این موضوع را بشنوند نه فقط بخوانند، یک پادکست تحلیل آزمون کنکور هم می تواند همین چارچوب پنج مرحله ای را با مثال های واقعی توضیح دهد.
جمع بندی
مزایا و معایب آزمون آزمایشی را باید در کنار همین روند تحلیل دید؛ آزمون به تنهایی فایده چندانی ندارد، اما وقتی با تحلیل پنج مرحله ای همراه شود، تبدیل به ابزاری برای افزایش کیفیت مطالعه در هفته های باقی مانده تا کنکور می شود.
داوطلبی که این عادت را از همان آزمون های اول جا بیندازد، در ماه های پایانی زمان بسیار کمتری برای تصمیم گیری درباره برنامه مطالعه اش صرف می کند، چون مسیر پیش رو از قبل روی کاغذ روشن شده است. تکرار همین پنج مرحله بعد از هر آزمون، کم کم به یک عادت خودکار تبدیل می شود که دیگر نیازی به یادآوری یا انگیزه اضافه ندارد.