طرح درس یکی از ابزارهای اصلی معلم برای منظم پیش بردن یک درس است، از تعیین هدف تا روش ارزشیابی. برای معلمان و دانشجومعلمانی که با پایه یازدهم سروکار دارند، داشتن یک طرح درس پایه یازدهم آماده و دقیق، کار کلاس داری را قابل پیش بینی تر می کند. همین آمادگی از پیش است که تفاوت یک جلسه منظم را با یک جلسه پراکنده مشخص می کند.
در ادامه می خوانید
طرح درس چیست و چرا اهمیت دارد
طرح درس در واقع نقشه راه یک جلسه یا یک واحد درسی است: چه چیزی قرار است آموزش داده شود، با چه روشی، و در پایان چطور سنجیده می شود. داشتن این نقشه از پیش، به خصوص برای معلم های تازه کار، از پراکندگی در کلاس و از دست رفتن زمان جلوگیری می کند. حتی معلم های باتجربه هم معمولاً برای درس های تازه یا کلاس های ناآشنا، یک طرح درس مکتوب را به یادداشت های ذهنی ترجیح می دهند.
منابع تهیه و الگوی طرح درس
بیشتر معلمان برای تهیه طرح درس از الگوی رایج مدارس و کتاب راهنمای معلم همان درس استفاده می کنند، سپس آن را بر اساس سطح واقعی کلاس خودشان تنظیم می کنند. کپی کردن یک طرح درس آماده بدون تطبیق با شرایط کلاس، معمولاً نتیجه دلخواه را نمی دهد، چون سرعت یادگیری و پیش زمینه دانش آموزان از یک مدرسه به مدرسه دیگر فرق می کند. بهترین رویکرد، استفاده از یک الگوی استاندارد به عنوان چارچوب کلی و شخصی سازی جزئیات آن برای هر گروه مشخص از دانش آموزان است.
تفاوت طرح درس در رشته های مختلف یازدهم
چون محتوای دروس تخصصی هر رشته با هم فرق دارد، نمونه طرح درس یازدهم تجربی معمولاً روش های آزمایشگاهی و مشاهده ای بیشتری نسبت به رشته های دیگر دارد. طرح درس یازدهم ریاضی بیشتر حول حل مسئله و استدلال گام به گام شکل می گیرد، در حالی که طرح درس یازدهم انسانی معمولاً فضای بیشتری برای بحث کلاسی و تحلیل متن در نظر می گیرد.
ارزیابی و بازخورد در طرح درس
یک طرح درس کامل فقط به روش تدریس ختم نمی شود؛ بخش ارزیابی هم باید از قبل مشخص باشد، چه به شکل چند سوال کوتاه پایان جلسه و چه به شکل یک تمرین کلاسی. بازخوردی که از این ارزیابی به دست می آید، معمولاً نشان می دهد کدام بخش از تدریس باید در جلسه بعد دوباره مرور شود. معلمی که این بازخورد را نادیده بگیرد و بدون توجه به نتیجه کلاس قبلی، طرح درس بعدی را عیناً همان قبلی طراحی کند، معمولاً افت یادگیری در بخشی از کلاس را دیرتر متوجه می شود.
تفاوت طرح درس با برنامه سالانه
طرح درس را نباید با برنامه سالانه درس اشتباه گرفت؛ برنامه سالانه فقط ترتیب کلی مباحث را در طول سال مشخص می کند، در حالی که طرح درس جزئیات یک جلسه یا یک واحد درسی مشخص را در بر می گیرد. یک معلم معمولاً ابتدا برنامه سالانه را می بندد و بعد، جلسه به جلسه یا فصل به فصل، طرح درس های جزئی تر را بر اساس همان چارچوب کلی می نویسد. نداشتن این تفکیک، گاهی باعث می شود معلم تازه کار وقت زیادی صرف نوشتن جزئیاتی کند که در سطح برنامه سالانه اهمیتی ندارند.
اجزای اصلی یک طرح درس استاندارد
یک طرح درس معمولی شامل هدف کلی، اهداف جزئی تر رفتاری، بررسی آموخته های قبلی دانش آموز، روش تدریس انتخابی، و در پایان ارزشیابی تکوینی است. همین ارزشیابی پایان جلسه است که بعداً در قالب آزمون پیشرفت تحصیلی یازدهم یا امتحانات میان ترم بازتاب پیدا می کند. نوشتن این اجزا به صورت مکتوب، حتی برای معلمی که سال هاست همان درس را تدریس می کند، معمولاً کیفیت کلاس را یکدست تر نگه می دارد.
جمع بندی
طرح درس خوب، فقط یک فرم اداری نیست؛ ابزاری است که یادگیری دانش آموز را قابل اندازه گیری می کند. ترکیب آن با یک برنامه ریزی درسی پایه یازدهم منسجم برای کل سال تحصیلی، نتیجه بهتری نسبت به تهیه طرح درس جدا از برنامه کلی سال می دهد. معلمی که این دو را از ابتدای سال هماهنگ کند، معمولاً کمتر در میانه سال مجبور به تغییرات ناگهانی در برنامه کلاس می شود.