بخش بزرگی از سوالات شیمی کنکور در گروه تجربی و ریاضی از کتاب دوازدهم طرح می شود، به همین دلیل فرمول های شیمی پایه دوازدهم وزن بیشتری نسبت به دو پایه ی قبل در نمره ی نهایی دارند. این فرمول ها بیشتر حول دو مبحث ترمودینامیک و الکتروشیمی می چرخند که هر دو نیاز به تمرین عددی مکرر دارند. برخلاف دو پایه ی قبل که بیشتر فرمول ها مستقل از هم بودند، در دوازدهم بسیاری از سوالات یک فرمول را با مفهوم فصل قبل ترکیب می کنند، برای همین فهم منطق هر رابطه اهمیت بیشتری نسبت به حفظ کردن آن پیدا می کند.
در ادامه می خوانید
فرمول های ترمودینامیک در شیمی دوازدهم
در این بخش، رابطه ی انرژی آزاد گیبس با آنتالپی و آنتروپی واکنش سنجیده می شود و مشخص می کند یک واکنش در دمای مشخص خودبه خودی است یا نه. اشتباه رایج داوطلبان این است که علامت آنتالپی و آنتروپی را با هم اشتباه می گیرند، در حالی که خودِ فرمول ساده است و مشکل بیشتر از بی دقتی در علامت گذاری و جایگذاری واحد دما می آید. همچنین باید توجه داشت که خودبه خودی بودن یک واکنش در یک دما، به معنای خودبه خودی بودن آن در همه ی دماها نیست، و همین نکته منشأ بسیاری از سوالات مفهومی این فصل است.
لیست فرمول های شیمی دوازدهم برای الکتروشیمی
لیست فرمول های شیمی دوازدهم در بخش الکتروشیمی حول پتانسیل استاندارد پیل و رابطه ی آن با انرژی آزاد واکنش می چرخد. دانستن این که کدام الکترود کاتد و کدام آند است، و جهت حرکت الکترون در مدار، پیش نیاز درست حل کردن این فرمول هاست، چون بدون آن حتی با فرمول درست هم جواب اشتباه از آب درمی آید. در بسیاری از سوالات، داوطلب باید ابتدا با مقایسه ی پتانسیل استاندارد دو نیم واکنش تشخیص دهد کدام یک اکسیدکننده قوی تر است، پیش از آن که اصلاً به سراغ جایگذاری در فرمول برود.
خلاصه فرمول شیمی کلاس دوازدهم برای الکترولیز
خلاصه فرمول شیمی کلاس دوازدهم در فصل الکترولیز به قانون فارادی می رسد: رابطه ی بین بار الکتریکی عبوری، جریان و زمان با مقدار ماده ی رسوب کرده یا آزاد شده روی الکترود. این نوع سوال معمولاً با واحدهای آمپر و ثانیه طراحی می شود، پس تبدیل واحد پیش از جایگذاری در فرمول را نباید فراموش کرد.
جزوه فرمول شیمی پایه دوازدهم و ارتباط آن با سایر پایه ها
یک جزوه فرمول شیمی پایه دوازدهم کامل نیست اگر رابطه ی این فصل ها را با مفاهیم پایه ی دهم مثل مول و غلظت مولار نشان ندهد، چون بسیاری از سوالات ترکیبی کنکور همین ارتباط را امتحان می کنند. داوطلبی که برای جمع بندی کنکور تجربی وقت کم دارد، بهتر است ابتدا فرمول های پرتکرار الکتروشیمی و ترمودینامیک را جدا کند و روی همان ها بیشتر تمرین کند.
نکاتی برای کاهش خطا در محاسبات این فصل ها
در فصل ترمودینامیک، بیشتر خطاها از اشتباه در علامت گرماگیر و گرماده بودن واکنش شروع می شود، پس بهتر است پیش از جایگذاری عدد، ابتدا مشخص شود واکنش انرژی می گیرد یا آزاد می کند. در فصل الکتروشیمی، خطای رایج دیگر این است که داوطلب پتانسیل الکترود آند و کاتد را برعکس در فرمول قرار می دهد و همین جابه جایی ساده، علامت جواب نهایی را کاملاً برعکس می کند. در فصل الکترولیز هم دقت در واحد بار الکتریکی و زمان، معمولاً مهم تر از خودِ حفظ کردن فرمول فارادی است، چون بیشتر نمره های ازدست رفته در این بخش، نتیجه ی خطای محاسباتی است نه ندانستن رابطه.
جمع بندی
فرمول های شیمی دوازدهم بیشتر از دو پایه ی قبل به فهم مفهومی نیاز دارند، نه فقط جایگذاری عدد در رابطه. تمرین منظم سوالات ترکیبی، بهترین راه برای تثبیت این فرمول ها پیش از کنکور است. ساختن یک جدول کوچک از پرتکرارترین فرمول های این سه فصل، کنار مثال هرکدام، مرور نهایی پیش از کنکور را چند برابر سریع تر می کند. این نوع مرور فشرده، به خصوص در هفته های پایانی، بازدهی بیشتری نسبت به خواندن دوباره ی کل کتاب دارد.