کنکور یک کار دقیق است و برای انجام هر کار دقیقی، برنامه ریزی شفاف و قابل اجرا لازم است. اما برنامه ریزی کنکور، آن طور که معمولا اجرا می شود، چندان شفاف نیست و در بسیاری از موارد حتی تا 10 درصد هم به طور کامل اجرا نمی شود.
بیشتر برنامه های آماده کنکور، به جای اینکه به داوطلب کمک کنند، بر استرس و فشار او اضافه می کنند و در عمل به جای بهترین برنامه ریزی کنکور، بدترین برنامه ریزی از آب در می آیند. انواع رایج برنامه ریزی کنکور در جدول زیر آمده است.
| 1 | برنامه ریزی زمانی |
| 2 | برنامه ریزی حجمی |
| 3 | برنامه ریزی حجمی و زمانی |
| 4 | برنامه ریزی تست محور |
| 5 | برنامه ریزی بر اساس آزمون آزمایشی |
| 6 | برنامه ریزی بر اساس برنامه مدرسه |
تجربه مشاوره کنکور نشان می دهد که داوطلبان کمی می توانند از هر یک از سیستم های برنامه ریزی جدول بالا، به تنهایی و بدون تغییر، به خوبی استفاده کنند و نتیجه بگیرند.
دلیل این موضوع روشن است: این مدل های برنامه ریزی، ابعاد شخصیتی و شخصی داوطلب را در نظر نمی گیرند و او را مثل یک ماشین بی احساس فرض می کنند، بدون توجه کافی به اجرایی بودن واقعی برنامه؛ به همین دلیل هم معمولا نتیجه نمی دهند.
یک داوطلب کنکور، علاوه بر اینکه باید فکری همسو با هدفش داشته باشد، باید احساساتی همسو با هدفش هم داشته باشد؛ در مدل های رایج برنامه ریزی کنکور، اصلا به عنصر احساسات توجهی نمی شود.
در ادامه می خوانید
بهترین برنامه ریزی برای کنکور چگونه است
ایران تنها کشوری نیست که آزمون ورود به دانشگاه دارد؛ کشورهای توسعه یافته زیادی هم آزمون هایی مشابه کنکور دارند و به همین دلیل، تحقیقات علمی قابل استنادی هم درباره برنامه ریزی درسی در دنیا وجود دارد که نیازی به آزمون و خطای مکرر باقی نمی گذارد.
بهترین و موفق ترین روش موجود، روشی است که بارها تکرار و تجربه شده و نتایج مشابهی داده است؛ همین تکرارپذیری است که آن را علمی می کند.
بهترین برنامه ریزی برای کنکور، برنامه ای بر اساس اصول علمی است که مراکز معتبر آموزشی جهان از آن ها استفاده می کنند، در حالی که در فضای کنکور ایران، توجه کافی به تحقیقات روز جهان در این زمینه نمی شود و بیشتر همان روش های سنتی و ناکارآمد تکرار می شوند.
روش و اصول علمی برنامه ریزی کنکور
شکل دادن به عادت نظم و برنامه ریزی
انسان ذاتا تمایل به تنبلی دارد و از هر چیز سازمان یافته و برنامه ریزی شده گریزان است. با پذیرفتن همین واقعیت، به جای انتظار بی دلیل از خود برای رعایت کامل نظم، باید نظم را به تدریج به ذهن آموزش داد.
آموزش نظم، مدیریت زمان و برنامه ریزی، معمولا جایگاه مشخصی در نظام آموزش و پرورش ندارد.
نبود این آموزش در مدرسه، مانعی برای ساختن آن در همان سال کنکور نیست، اما پیش از هر چیز باید ظرفیت واقعی خود را شناخت، چون بدون شناخت ظرفیت، نظم را نمی توان برای هدف درستی طراحی کرد.
شناخت ظرفیت واقعی مطالعه
آیا در ابتدای مسیر برنامه ریزی کنکور، توان مطالعه روزی 4 ساعت درس وجود دارد؟
آیا با توجه به رفت و آمد مدرسه، توان مطالعه مفید روزی 3 ساعت وجود دارد؟
پرسش هایی مشابه این دو سوال، نشان دهنده این است که ظرفیت واقعی خود فرد هنوز شناخته نشده و معلوم نیست در ابتدای مسیر دقیقا در چه نقطه ای قرار دارد.
راه ساده شناخت ظرفیت اولیه این است: یک درس ساده و مورد علاقه انتخاب شود و چند روز بررسی شود که بدون خسته شدن، به طور مفید چقدر زمان می توان روی آن گذاشت. برای مثال اگر مشخص شود که 3 ساعت مطالعه مفید به راحتی قابل انجام است، همین عدد نقطه شروع یک خودشناسی دقیق از ظرفیت مطالعه است. در مرحله بعد باید سنجید که این 3 ساعت چقدر عمق داشته و چقدر از آن واقعا یاد گرفته شده است.
همین جا نقطه صفر ظرفیت مطالعه است؛ هدف بعدی، افزایش تدریجی این ظرفیت 3 ساعته تا حدود 10 ساعت مطالعه مفید است.
افزایش ظرفیت، فرایندی تدریجی و حساسیت زدایانه است که با شناسایی و حذف عوامل حواس پرت کن، حتی تا دو برابر شتاب می گیرد.
حذف عوامل حواس پرت کن، به ویژه گوشی موبایل
گوشی موبایل، حتی در حالت سایلنت، بخش قابل توجهی از حواس را مصرف می کند.
گوشی موبایل ذاتا چیز بدی نیست، اما وقتی نوبت به کار عمیق و مطالعه متمرکز می رسد، بزرگ ترین دشمن تمرکز است و بهتر است در زمان مطالعه به طور کامل خاموش یا دور از دسترس باشد.
توجه، منبعی محدود است؛ هر چه در مصرف بی مورد آن صرفه جویی شود، ظرفیت واقعی مطالعه بیشتر آزاد می شود.
انتخاب دقیق منابع آموزشی و تستی
برای برنامه ریزی کنکور، به دو نوع منبع نیاز است.
منبع آموزش
منبع تست
انتخاب هر یک از این دو منبع هم به خودشناسی نیاز دارد؛ باید مشخص شود که داوطلب با چه سطح و سبکی از کتاب یا کلاس بهتر ارتباط برقرار می کند. گزینه های رایج برای منبع آموزشی در جدول زیر آمده است.
| 1 | کلاس های کنکور حضوری |
| 2 | کلاس های کنکور آنلاین |
| 3 | ویدیوهای آموزشی |
| 4 | کلاس های مدرسه |
| 5 | جزوه معلم کنکور |
| 6 | کتاب های کمک درسی کنکور |
هر کدام از این گزینه ها، بسته به سطح کلاس، کتاب یا جزوه ای که در اختیار است، می تواند مناسب باشد؛ نکته مهم تر این است که آموزش تشریحی و غیر کنکوری وارد برنامه مطالعاتی نشود و از کتاب ها یا کلاس های تشریحی محور دوری شود.
دوری از کتاب و کلاس تشریحی، به معنای یادگیری سطحی نیست؛ برعکس، معمولا به معنای یادگیری عمیق تر و متمرکزتر بر نیاز کنکور است.
انتخاب منبع تستی هم باید هماهنگ با منبع آموزشی انتخاب شده انجام شود؛ در حال حاضر بیشتر کتاب های تست موجود، اگر همراه با اصول درست تندخوانی و تحلیل تست استفاده شوند، منابع خوبی برای تست زنی به حساب می آیند.
انتخاب منابع باید اصولی و جدی انجام شود، چون اگر آجر اول کج گذاشته شود، تا انتهای دیوار همان کجی ادامه پیدا می کند.
با تکیه بر همین اصول، می توان میزان ساعت مورد نیاز برای مطالعه و خلاصه نویسی کامل تمام درس ها را محاسبه کرد و به یک چشم انداز دقیق و قابل پیش بینی، متناسب با شخصیت خود داوطلب، رسید. با این حال، اجرای واقعی این برنامه، خودش داستان دیگری است که در دو گام بعدی به آن پرداخته می شود.
برای استراحت، ورزش و تفریح برنامه داشته باشیم
استراحت کردن، بخش جدانشدنی و مهم برنامه درسی کنکور است، نه چیزی خارج از آن.
در نگرش رایج، استراحت کردن اغلب موضوعی خارج از برنامه در نظر گرفته می شود که تفکر نادرستی است.
استراحت است که تضمین می کند یک برنامه ریزی کنکور، در بلندمدت اجرایی بماند.
خیلی از داوطلبان کنکور واقعا استراحت کردن درست را بلد نیستند و باید آن را مثل هر مهارت دیگری یاد بگیرند. تفریح و ورزش، تضمین کننده سلامت جسم و روان هستند و داوطلبانی که در برنامه ریزی خود هیچ جایگاهی برای تفریح و ورزش در نظر نمی گیرند، معمولا در میانه راه به شدت خسته می شوند و در نهایت برنامه را کنار می گذارند.
کنکور مانند یک رقابت بلندمدت و شبیه ماراتن است؛ وارد کردن فشار بیش از حد در ابتدای راه، بدون در نظر گرفتن ادامه مسیر و بدون برنامه ای برای استراحت، معمولا نتیجه ای جز خستگی و کنار رفتن از مسیر به همراه ندارد.
وقتی بدن با فرد قهر باشد، هیچ توقعی نمی توان از آن داشت.
حالا اگر همه این اصول رعایت شود، اما نتیجه آن طور که انتظار می رفت پیش نرود، نوبت به گام بعدی، شاید مهم ترین گام همین روش علمی، می رسد.
شکست خوردن را بخشی از کار بدانیم
از کودکی معمولا این باور شکل می گیرد که شکست خوردن بد است و باید از آن دوری کرد، در حالی که واقعیت چیز دیگری است.
شکست، بزرگ ترین دانشگاه زندگی است.
در روند برنامه ریزی کنکور، برنامه ریزی درسی بارها انجام می شود، اما نتیجه هر بار مطابق انتظار نیست و مثلا فقط به 60 درصد آنچه تعیین شده رسیده می شود. در چنین شرایطی، معمولا انگیزه افت می کند و ناامیدی به سراغ داوطلب می آید، در حالی که واقعیت این است:
یادگیری شکست خوردن، مهم ترین بخش یادگیری برنامه ریزی کنکور است.
باید شکست خوردن، نرسیدن کامل به برنامه، و عبرت گرفتن از آن را پذیرفت و درک کرد که این بخشی طبیعی از مسیر یادگیری برنامه ریزی است؛ هر بار شکست، فرصتی است برای دقیق تر شدن برنامه روزانه، هفتگی و ماهانه بعدی، متناسب با ظرفیت واقعی خود فرد.
شکست هایی که در مسیر برنامه ریزی رخ می دهند آسیبی ندارند؛ معمولا با حدود 15 تا 25 بار تجربه شکست در برنامه ریزی، این مهارت به خوبی یاد گرفته می شود.
اصل شخصی سازی در بهترین برنامه ریزی کنکور
در میان روش های مختلفی که در ابتدای این مطلب معرفی شد، هر کدام مزایا و معایبی نسبت به هم دارند، اما هیچ کدام به تنهایی به کامل بودن روشی که در ادامه معرفی می شود نیستند.
فقط با استفاده از یک روش برنامه ریزی شخصی سازی شده است که می توان به یک برنامه درسی واقعا قابل اجرا رسید.
ترکیب چند روش ناقص، مثل ترکیب برنامه ریزی حجمی و زمانی، به تنهایی برنامه خوبی نمی سازد، چرا که:
از ترکیب کردن دو روش ناقص، یک روش کامل به دست نمی آید.
بهترین برنامه درسی برای کنکور، برنامه ای است که بر اساس اصول علمی و جدیدترین مطالعات و متدهای روز دنیا، مورد تایید و استفاده دانشگاه های برتر باشد. همان طور که در بخش های قبلی این مطلب اشاره شد، یک برنامه ریزی کنکور تنها زمانی بهترین برنامه درسی برای یک فرد است که در طراحی آن، نیازها، محدودیت ها، شرایط و اهداف شخصی داوطلب مورد بررسی دقیق قرار گرفته و در طراحی برنامه لحاظ شده باشند.
روش برنامه ریزی به سبک مگوپ، دقیقا بر همین اصل شخصی سازی بنا شده و تنها با عمل کردن به همین اصل است که می توان به بهترین برنامه ریزی درسی برای یک داوطلب مشخص رسید.
مراحل یادگیری برنامه ریزی کنکور
برای یادگیری اصولی نحوه برنامه ریزی برای کنکور، هشت اصل زیر باید آموزش دیده شوند.
| اصل اول | پاک کردن آموزه های غلط برنامه ریزی کنکور از ذهن داوطلب |
| اصل دوم | آموزش حذف وسایل و افکار حواس پرت کن |
| اصل سوم | آموزش مدیریت زمان علمی و اصولی |
| اصل چهارم | منبع یابی و یافتن منابع مناسب برای مطالعه کنکور |
| اصل پنجم | طراحی برنامه ظرفیت شناسی و آغاز برنامه ریزی روزانه برای کنکور |
| اصل ششم | پیشرفت تا سطحی که بتوان یک ماه را با دقت برنامه ریزی کرد |
| اصل هفتم | تدوین استراتژی بقیه مسیر بر اساس ظرفیت های شناسایی شده و منابع تعیین شده |
| اصل هشتم | باز کردن گره های کور در مسیر برنامه ریزی کنکور و اجرای برنامه |
تسلط به این هشت اصل معمولا حدود 2 ماه زمان می برد و در این مسیر، بهتر است علاوه بر آموزش دیدن و اجرای دقیق آن، پیشرفت و موانع هر داوطلب تحت نظر یک مشاور کنکور هم بررسی شود.
آموزش برنامه ریزی درسی به شکل سنتی معمولا بین 10 تا 15 جلسه مشاوره زمان می برد. دوره آموزش برنامه ریزی مگوپ برای کاهش همین دو هزینه طراحی شده است: صرفه جویی در وقت، به دلیل کاهش تعداد جلسه های مشاوره مورد نیاز، و صرفه جویی در هزینه، با رساندن همان کیفیت آموزش با هزینه ای کمتر از مجموع آن جلسات.
سوالی که ارزش پرسیدن دارد این است:
چند بار پیش آمده که برای خود برنامه ای ریخته شود و آن برنامه به طور کامل اجرا شود؟
هدف روش برنامه ریزی به سبک مگوپ این است که این اصول یک بار برای همیشه یاد گرفته شوند، به گونه ای که علاوه بر ساختن دقیق ترین برنامه درسی ممکن، همین نظم و برنامه ریزی در سایر ابعاد زندگی هم قابل استفاده باشد.
هدف نهایی، رسیدن به برنامه ای است که برای اولین بار بتوان به طور کامل آن را اجرا کرد، بدون خستگی و فشار بیش از حد.
سوالات متداول
بهترین جدول برنامه ریزی برای کنکور را چگونه پیدا کنم؟
در ادامه، لینک دانلود فرم برنامه ریزی کنکور آمده که می توان از آن به عنوان فرم برنامه ریزی روزانه و هفتگی استفاده کرد. برای استفاده بهتر از این جدول، مطالعه و رعایت نکاتی که در همین مطلب توضیح داده شد، به شدت توصیه می شود.
توصیه کلی این است که به جای جدول های آماده و عمومی، از اپلیکیشن های کارآمد موجود برای برنامه ریزی استفاده شود؛ با این حال، برای کسانی که ترجیح می دهند از جدول برنامه ریزی کاغذی استفاده کنند، فایل زیر قابل دانلود است.
دانلود دفترچه برنامه ریزی کنکور
آیا اصلا برنامه ریزی کنکور بدون مشاوره کنکور امکان پذیر است؟
هر کاری که بدون مشورت با یک فرد ماهر انجام شود، معمولا آزمون و خطا و هزینه بیشتری به همراه دارد؛ به همین دلیل، استفاده از یک مشاور کنکور معمولا آزمون و خطا و هزینه کلی را کاهش می دهد، حتی با احتساب دستمزد خود مشاور، چون هزینه کلاس ها، کتاب ها و زمان هدر رفته کاهش پیدا می کند.
برای کسی که به هر دلیل تمایلی به جلسات مشاوره حضوری ندارد، شرکت در دوره های تخصصی طراحی شده توسط یک مشاور با صلاحیت حرفه ای، امکان یادگیری همان مهارت ها را با هزینه ای کمتر فراهم می کند.
برای نمونه، دوره آموزش برنامه ریزی مگوپ، دوره ای طراحی شده بر پایه متدهای علمی است که در دانشگاه های معتبر دنیا مورد استفاده قرار می گیرند و می تواند داوطلب را تا حد زیادی از نیاز به مشاور در زمینه برنامه ریزی کنکور بی نیاز کند و معادل حداقل 20 جلسه مشاوره کنکور را در خود جای دهد.