خیلی از داوطلبان کنکور در یک هفته دوازده ساعت در روز درس می خوانند و هفته ی بعد به سختی به دو ساعت می رسند؛ همین الگوی نامنظم است که بیشتر از حجم کم مطالعه، به نتیجه ی نهایی آسیب می زند. نوسان درس خواندن کنکور دقیقا همین بالا و پایین شدن های شدید در انگیزه و ساعت مطالعه است، و بیشتر داوطلبان در طول سال حداقل یک بار آن را تجربه می کنند.
این الگو با تنبلی فرق دارد؛ خیلی از داوطلبانی که این نوسان را تجربه می کنند، در روزهای اوج بسیار پرتلاش و پرانرژی هستند، اما همان تلاش بیش از حد است که چند روز بعد باعث فرسودگی و توقف تقریبا کامل مطالعه می شود.
در ادامه می خوانید
علت نوسان انگیزه
علت نوسان انگیزه درس خواندن در بیشتر موارد به برنامه های غیرواقع بینانه برمی گردد؛ داوطلبی که برای خودش یک هفته ی کاملا فشرده تعریف می کند، طبیعتا بعد از چند روز خسته می شود و به جای کاهش تدریجی، ناگهان متوقف می شود. این چرخه ی شروع تند و توقف کامل، خودش را بارها در طول سال تکرار می کند.
مقایسه ی مداوم با هم کلاسی ها یا داوطلبان دیگر هم به همین نوسان دامن می زند؛ یک روز خوب باعث اعتماد به نفس بیش از حد می شود و یک روز ضعیف باعث ناامیدی کامل، بدون این که هیچ کدام تصویر واقعی پیشرفت باشد. فشارهای بیرونی مثل انتظار خانواده یا نگرانی از نتیجه ی آزمون های آزمایشی هم می توانند همین الگو را تشدید کنند.
تاثیر این بی ثباتی بر نتیجه
تاثیر بی ثباتی مطالعه بر موفقیت بیشتر از هر چیز در دروسی مثل ریاضی و فیزیک دیده می شود که هر مبحث روی مبحث قبلی سوار می شود. وقفه ی چند روزه در این دروس، مرور ساده را به یادگیری دوباره از صفر تبدیل می کند و زمان زیادی هدر می رود.
حتی در دروس حفظی مثل زیست یا ادبیات هم بی ثباتی بی اثر نیست؛ فراموشی تدریجی مطالبی که یک بار خوانده شده اند، سرعت مرور نهایی را در ماه های پایانی به شدت پایین می آورد. نتیجه ی نهایی، نه ضعف در فهم درس، بلکه فرسایش تدریجی حافظه به خاطر نبود تکرار منظم است.
راه رسیدن به ثبات
ثبات در برنامه مطالعه کنکور با تعیین یک حداقل قابل تکرار برای هر روز شروع می شود، عددی که حتی در بدترین روزها هم قابل انجام باشد. استراحت هم باید از قبل در برنامه پیش بینی شود، نه این که به عنوان یک وقفه ی اضطراری وسط هفته اتفاق بیفتد. ثبت روزانه ی ساعت مطالعه، حتی در یک دفترچه ی ساده، به داوطلب کمک می کند تا الگوی نوسان خودش را زودتر تشخیص دهد.
تعیین یک ساعت مشخص برای شروع مطالعه در هر روز هم به کاهش نوسان کمک می کند، چون تصمیم گیری روزانه درباره ی زمان شروع، خودش یکی از عوامل فرسایش انگیزه است. هرچه این تصمیم ها از قبل و به شکل عادت درآمده باشند، انرژی ذهنی بیشتری برای خود درس خواندن باقی می ماند.
نقش خواب منظم در کاهش نوسان
بی نظمی در ساعت خواب یکی از عواملی است که کمتر به آن توجه می شود، در حالی که تاثیر مستقیمی روی همین نوسان دارد. داوطلبی که هر شب در ساعت متفاوتی می خوابد، صبح روز بعد هم انرژی و تمرکز متفاوتی خواهد داشت، و همین تفاوت روزانه به مرور به یک الگوی نامنظم در کل هفته تبدیل می شود. ثابت نگه داشتن ساعت خواب، حتی در روزهای تعطیل، یکی از ساده ترین راه ها برای کاهش این نوسان است.
جمع بندی
هدف واقع بینانه نه یک برنامه ی فشرده و غیرقابل تکرار، بلکه استمرار در درس خواندن با شدتی متوسط و قابل تحمل است. کسی که با بی انگیزگی برای کنکور دست وپنجه نرم می کند، معمولا بیشتر از افزایش ساعت مطالعه، به کاهش نوسان و ثبات روزانه نیاز دارد.
بازبینی هفتگی برنامه، نه برای سخت گیری بیشتر بلکه برای واقع بینانه تر کردن آن، معمولا موثرتر از تصمیم های ناگهانی برای دو برابر کردن ساعت مطالعه بعد از یک هفته ی ضعیف است.