دو داوطلب می توانند ساعت مطالعه ی برابر داشته باشند و نتیجه ی کاملاً متفاوتی بگیرند؛ تفاوت اصلی اغلب در همین جاست که یکی حفظ می کند و دیگری مطالعه مفهومی دروس کنکور را جدی گرفته است. این تفاوت، با گذشت زمان و نزدیک شدن به کنکور، فاصله ی بین این دو داوطلب را بیشتر هم می کند.
در ادامه می خوانید
فرق مطالعه مفهومی با حفظ کردن صرف
حفظ کردن یک جمله را بدون تغییر در ذهن نگه می دارد، اما مطالعه مفهومی اجازه می دهد همان مطلب را با کلمات دیگری توضیح بدهید. همین تفاوت ساده باعث می شود در سوالات ترکیبی کنکور، که معمولاً دو یا سه مبحث را با هم می سنجند، عملکرد بهتری رقم بخورد.
نشانه ی ساده ی مطالعه ی حفظی این است که با تغییر کوچک صورت سوال، پاسخ دادن سخت می شود. تکرار زیاد همین اتفاق، معمولاً نشانه ی نرسیدن به عمق مفهوم است.
یک آزمایش ساده برای تشخیص این تفاوت، بستن کتاب بعد از خواندن یک بخش و نوشتن خلاصه ای از یاد است. اگر نوشتن این خلاصه سخت باشد، نشان می دهد مطلب هنوز به طور کامل جذب نشده است، حتی اگر در لحظه ی خواندن همه چیز واضح به نظر می رسیده.
تکنیک یادگیری عمیق دروس در عمل
یکی از راه های رساندن یک تکنیک یادگیری عمیق دروس به مرحله ی عملی، توضیح دادن مطلب به یک هم کلاسی یا حتی با صدای بلند برای خود داوطلب است؛ همان چیزی که به تکنیک فاینمن یادگیری معروف است. هر جای توضیح که گیر ایجاد شود، همان نقطه ی ضعف واقعی است، نه جایی که پیش تر تصور می شد.
این روش را می توان با نوشتن به جای گفتن هم انجام داد، برای داوطلبانی که فرصت توضیح دادن به فرد دیگری را ندارند. نوشتن یک مطلب با جمله های ساده، همان اثر آزمایش کردن فهم را دارد، فقط کمی کندتر پیش می رود.
روش درس خواندن مفهومی برای دروس مختلف
روش درس خواندن مفهومی در هر درس شکل متفاوتی دارد؛ در زیست یعنی دیدن ارتباط بین فصل ها، در ریاضی یعنی فهمیدن چرایی هر فرمول نه فقط کاربردش، و در دروس عمومی یعنی وصل کردن مطلب تازه به چیزی که از قبل شناخته شده است. این تفاوت را باید در برنامه ی هفتگی هم در نظر گرفت، نه فقط در حجم مطالعه.
در دروس حفظی مثل زیست، مطالعه مفهومی به معنای حفظ نکردن نیست، بلکه یعنی فهمیدن اینکه چرا یک فرآیند به همین شکل اتفاق می افتد. همین چرایی است که کمک می کند جزئیات فراموش شده را هم بتوان دوباره از منطق موضوع بازسازی کرد.
چالش هایی که مطالعه مفهومی با آن روبرو می شود
مطالعه مفهومی معمولاً کندتر از حفظ کردن پیش می رود، و همین کندی باعث می شود بعضی داوطلبان از آن دلسرد شوند و به روش حفظی سریع تر برگردند. این کندی موقتی است و با تمرین، سرعت فهمیدن هم افزایش پیدا می کند.
چالش دیگر، نیاز به وقت بیشتر برای هر جلسه ی مطالعه است. برای همین، ترکیب این روش با یک برنامه ی زمانی واقع بینانه، مهم تر از تلاش برای مفهومی خواندن هر خط از هر کتاب است.
تمرین مداوم آزمایش توضیح دادن، در طول چند هفته، عادت جدیدی می سازد که به مرور جای عادت حفظ کردن صرف را می گیرد، بدون نیاز به تغییر ناگهانی در کل روش مطالعه.
در دروسی مثل ادبیات یا زبان فارسی هم، مطالعه مفهومی یعنی فهمیدن کاربرد یک قاعده ی دستوری در جمله های متفاوت، نه فقط حفظ کردن تعریف آن قاعده از روی کتاب.
جمع بندی
تقویت حافظه برای درس خواندن نتیجه ی جانبی مطالعه ی مفهومی است، نه هدف اصلی آن. مطلبی که واقعا فهمیده شود، خیلی دیرتر از مطلبی که فقط حفظ شده فراموش می شود و در جلسه ی کنکور هم راحت تر به یاد می آید.