کتاب زیست شناسی دهم را در همان سال اول با عجله می خوانند و بعد کنار می گذارند، غافل از اینکه دو سال بعد در جلسه کنکور، ریشه چند سوال دقیقا از همان کتاب بیرون می زند. این اتفاق فقط برای زیست شناسی نیست؛ در فیزیک و ریاضی هم فرمول های پایه دهم، زیربنای تقریبا هر تست دوازدهم محسوب می شود. سوال چند درصد کنکور از دهم است برای کسی که تازه پایه دهم را شروع کرده یا می خواهد برنامه سه ساله بچیند، یک سوال کاربردی است، نه یک کنجکاوی ساده.
سهم پایه دهم در کنکور 1406
سهم پایه دهم در کنکور 1406 هنوز به شکل عدد رسمی برای هر درس اعلام نشده و معمولا نزدیک زمان ثبت نام کنکور در دفترچه راهنما مشخص می شود. اما طبق روال چند سال اخیر نظام جدید، سوالات هر درس معمولا بین سه پایه دهم، یازدهم و دوازدهم پخش می شود و سهم دوازدهم از بقیه بیشتر است، چون آخرین سال تحصیلی و به روزترین مطالب داوطلب همان جاست. برای درسی مثل زیست شناسی، تعداد سوالات پایه دهم در کنکور معمولا کمتر از یازدهم و دوازدهم است، اما در دروسی مثل ریاضی و فیزیک که مطالب پایه دهم زیربنای فرمول های سال های بعد است، همین سهم به ظاهر کم، تاثیر پنهان بیشتری روی کل تست زنی می گذارد. برای مثال، مباحث حرکت شناسی که در فیزیک دهم شروع می شود، پایه اصلی فصل حرکت نوسانی و موج در فیزیک دوازدهم است، به همین دلیل نمی توان سهم دهم را فقط به همان چند سوال مستقیم محدود کرد.
تاثیر پایه دهم کنکور
تاثیر پایه دهم کنکور را نباید فقط از روی تعداد خام سوالاتی که مستقیم به آن پایه نسبت داده می شود سنجید. فصل سلول و بافت زیست دهم، پایه فصل های ژنتیک دوازدهم است، و توابع و معادله درجه دو ریاضی دهم، مستقیم زیر حسابان و هندسه دوازدهم می نشیند. در شیمی هم داستان مشابه است؛ مفهوم مول و استوکیومتری که در دهم آموزش داده می شود، بدون توضیح دوباره از پایه، مستقیم در محاسبات تعادل شیمیایی دوازدهم استفاده می شود. داوطلبی که مفهوم دهم را کامل نفهمیده باشد، در تست های ترکیبی دوازدهم که چند مبحث را با هم می سنجد، معمولا زودتر از بقیه گیر می کند، حتی اگر آن تست ظاهرا فقط برچسب دوازدهم داشته باشد. به همین دلیل مشاوران کنکور معمولا توصیه می کنند مرور پایه دهم کامل از برنامه حذف نشود، حتی در سال آخر.
چرا نباید کتاب های دهم را کامل کنار گذاشت
در سال دوازدهم تمام وقت را صرف کتاب های همان سال می کنند و کتاب های دهم را در کمد می گذارند. این تصمیم برای درس هایی که سال به سال ادامه پیدا می کنند، مثل ریاضی، فیزیک، شیمی و زیست، جواب نمی دهد، چون هر سوال جدید معمولا روی چند نکته قدیمی سوار می شود. یک روش ساده، اختصاص دادن یک بازه کوتاه هفتگی، مثلا یک یا دو ساعت، فقط به مرور نکات کلیدی دهم است، نه خواندن دوباره کل کتاب. برای زیست شناسی، هفته ای یک مرور کوتاه از فصل سلول و تقسیم یاخته ای معمولا کافی است تا این پایه فراموش نشود. همین یک یا دو ساعت هفتگی، در طول یک سال تحصیلی، معادل چند روز مرور فشرده در تعطیلات است، بدون اینکه فشار زیادی به برنامه اصلی وارد کند.
جمع بندی
در نهایت، پاسخ دقیق عددی به این سوال هر سال کمی جابه جا می شود و باید از منبع رسمی همان سال گرفت، اما اصل ماجرا ثابت است؛ پایه دهم زیربنای کنکور است، نه یک سال فراموش شدنی. داوطلبی که همزمان با پیشرفت در دوازدهم، یک برنامه ریزی درسی پایه دهم منظم هم برای مرور کنار بگذارد، در تست های ترکیبی کمتر غافلگیر می شود. کنار این مرور، رعایت بودجه بندی زیست شناسی دهم در برنامه هفتگی هم کمک می کند تا زمان محدود، درست ترین جا خرج شود؛ چون هدف نهایی، نه فراموش کردن دهم است و نه ماندن در آن، بلکه رساندن آن به یک مرور سبک و همیشگی در کنار درس های سال آخر.