برنامه ریزی حجمی و زمانی از جدیدترین سبک های برنامه ریزی کنکوری است که از ترکیب برنامه ریزی حجمی و برنامه ریزی زمانی ساخته شده و هدف از آن، برطرف کردن نقص های هر یک از این دو روش با کمک دیگری بوده است. نکته مهمی که باید پیش از هر توضیحی به آن اشاره شود این است: ترکیب کردن دو روش ناقص، لزوما یک روش کامل تولید نمی کند و برنامه حجمی و زمانی کنکور هم، مثل همان دو روش پایه، محدودیت های خودش را دارد.
برنامه ریزی حجمی و زمانی کنکور چیست
در برنامه ریزی حجمی و زمانی، ابتدا مشخص می شود که تا پایان سه ماه آینده، هر فصل باید تا چه حدی مطالعه شده باشد؛ بر همین اساس برنامه ماهانه، هفتگی و روزانه هم تعیین می شود. برای مثال اگر برای درس شیمی مقرر شود که تا آخر ماه 200 صفحه (یا 3 فصل) از یک کتاب کمک درسی خوانده شود و 50 تست از آن زده و تحلیل شود، برنامه هفتگی و روزانه به این شکل در می آید:
| برنامه هفته | 50 صفحه به علاوه تست های فصل خوانده شده و تحلیل آن |
| برنامه روزانه | 7 صفحه به علاوه تست های فصل خوانده شده و تحلیل آن |
تا این مرحله، برنامه به شیوه حجمی پیش رفته است. در ادامه، برای جبران ضعف های برنامه ریزی حجمی، هر حجم تعیین شده به یک بازه ساعتی مشخص هم محدود می شود؛ برای مثال هر روز از ساعت 9 تا 11 صبح، همان 7 صفحه درسنامه باید خوانده شود و تست های همان فصل هم زده شود.
مشکل اصلی برنامه ریزی حجمی و زمانی
در این سبک برنامه ریزی، دو نوع مشکل همزمان وجود دارد: یکی مشکلات برنامه ریزی زمانی و دیگری مشکلات برنامه ریزی حجمی، هر دو در یک برنامه واحد. اگر روزی به جای ساعت 9 صبح، ساعت 9:20 مطالعه شروع شود، یعنی به مقررات بخش زمانی برنامه نرسیده باشد؛ و اگر در یک واحد مطالعاتی، به جای 7 صفحه، به دلیل دشوارتر بودن مطلب، فقط 2 صفحه خوانده شود، یعنی به مقررات بخش حجمی برنامه هم نرسیده باشد.
هر بار که داوطلب به هر کدام از این دو عامل، زمان یا حجم تعیین شده، نرسد، فشار و استرس مضاعفی به برنامه اضافه می شود و ادامه اجرای آن هم با مشکل مواجه می شود. برای مثال اگر یک بخش سخت تر باشد و زمان بیشتری برای آن صرف شود، تایم مطالعاتی بعدی هم دیرتر شروع می شود و کل برنامه همان روز به هم می ریزد.
نرسیدن پیاپی به حجم یا زمان تعیین شده، و انباشته شدن بخش های خوانده نشده در برنامه هفتگی و ماهانه، می تواند احساس عقب ماندن از سایر داوطلبان را در فرد تقویت کند.
در نهایت چه شیوه برنامه ریزی کنکور پیشنهاد می شود
بهترین برنامه ریزی کنکور، برنامه ای است که داوطلب را مانند یک ربات یا کامپیوتر در نظر نگیرد، در حالی که در برنامه ریزی حجمی و زمانی، دقیقا همین اتفاق می افتد. در یک برنامه ریزی موفق باید نیازها، مشکلات شخصی، محدودیت ها، ظرفیت و اهداف هر فرد در نظر گرفته شوند، چون فقط در این حالت است که می توان به موفقیت در مسیر کنکور نزدیک شد.
علاوه بر این، برای طراحی مناسب ترین برنامه، سختی متفاوت هر درس، هم به طور عمومی و هم بر اساس توانایی و ضعف شخص داوطلب در آن درس، باید در برنامه ریزی لحاظ شود. در عمل این یعنی به جای دو قید همزمان و سختگیرانه زمان و حجم، یک قید اصلی (معمولا حجم واقع بینانه هر جلسه) تعیین شود و زمان به عنوان یک بازه تقریبی، نه یک مهلت دقیق، در نظر گرفته شود؛ و در پایان هر هفته، به جای جمع زدن دقیق ساعت ها، میزان یادگیری واقعی سنجیده شود.
توضیح کامل تر این اصول، و شیوه برنامه ریزی به روش مگوپ، در مقاله برنامه ریزی کنکور آمده است.
سوالات متداول
بهترین روش برنامه ریزی کنکور کدام است؟
بهترین روش، برنامه ای علمی و شخصی سازی شده است که اصول آن در بخش پایانی همین مطلب توضیح داده شد. برای آشنایی با انواع رایج دیگر برنامه ریزی، جدول زیر را ببینید.
| 1 | برنامه ریزی زمانی |
| 2 | برنامه ریزی حجمی |
| 3 | برنامه ریزی حجمی و زمانی |
| 4 | برنامه ریزی بر اساس آزمون آزمایشی |
| 5 | برنامه ریزی بر اساس برنامه مدرسه |
| 6 | برنامه ریزی تست محور |
آیا برنامه ریزی حجمی و زمانی کنکور بهترین سبک برنامه ریزی است؟
با توجه به مشکلات اجرایی که در این مطلب توضیح داده شد، پاسخ منفی است. شیوه جایگزین بهتر، همراه با دلایل آن، در بخش پایانی همین مطلب آمده است.