نهاد خانواده موضوع مشترک روانشناسی، جامعه شناسی و حقوق است، اما یک رشته ی دانشگاهی مستقل هم دقیقاً همین موضوع را از هر سه زاویه با هم بررسی می کند. انتخاب رشته مطالعات خانواده برای داوطلبی مناسب است که می خواهد خانواده را نه فقط از دید درمانگر، بلکه از دید پژوهشگر اجتماعی هم بشناسد. این رشته در دانشکده های علوم اجتماعی یا علوم انسانی ارائه می شود و از طریق کنکور انسانی پذیرش می گیرد.
در ادامه می خوانید
چه چیزی در مطالعات خانواده خوانده می شود
دانشجوی این رشته در کنار جامعه شناسی خانواده، با مبانی حقوق خانواده، جمعیت شناسی، مبانی مشاوره و آسیب شناسی خانواده هم آشنا می شود. بخشی از دروس به سیاست های جمعیتی و برنامه های حمایت از خانواده اختصاص دارد، بخشی دیگر به موضوعاتی مثل ازدواج، فرزندپروری و طلاق از منظر علوم اجتماعی. برخی واحدهای درسی هم به آمار خانواده و روش های پژوهش کمی و کیفی در حوزه ی اجتماعی می پردازد، چون بخش زیادی از کار این رشته در عمل، جمع آوری و تحلیل داده های مربوط به خانواده است. هدف این نیست که دانشجو در پایان دوره درمانگر خانواده باشد، بلکه این است که بتواند مسائل خانواده را در سطح جامعه تحلیل و سیاست گذاری کند.
تفاوت مطالعات خانواده با روانشناسی و مددکاری اجتماعی
انتخاب رشته روانشناسی بیشتر روی فرد و مشکلات روانی فردی متمرکز است و درمانگری فردی را هدف می گیرد. انتخاب رشته مددکاری اجتماعی هم دامنه ی وسیع تری از آسیب های اجتماعی، نه فقط خانواده، را پوشش می دهد. مطالعات خانواده اما دقیقاً روی یک نهاد زوم می کند: خانواده، با تمام ابعاد حقوقی، جمعیتی و اجتماعی اش. کسی که هم به تحلیل اجتماعی علاقه دارد و هم دلش می خواهد کارش مستقیم به سیاست های حمایت از خانواده مربوط باشد، این رشته را به دو رشته ی دیگر ترجیح می دهد.
همین مقایسه در انتخاب رشته مردم شناسی هم دیده می شود، جایی که به جای خانواده، فرهنگ و آداب جمعی محور بررسی است. داوطلب علوم انسانی که به مسیر زبان هم علاقه دارد، رشته مترجمی زبان آلمانی و انتخاب رشته آموزش زبان و ادبیات فارسی را در همان فهرست می بیند.
مهارت ها و ویژگی های لازم
داوطلب این رشته باید بتواند هم زبان آمار و پژوهش را بفهمد و هم با مباحث انسانی و اجتماعی راحت باشد، چون کار روزمره ی این حوزه ترکیبی از هر دو است. حوصله ی مطالعه ی متون جامعه شناسی و حقوقی، و توانایی نگاه بی طرفانه به موضوعی که برای خیلی ها بار احساسی دارد، از ویژگی های مهم برای موفقیت در این مسیر است. کسی که انتظار دارد از همان ترم اول وارد نقش مشاوره ی فردی شود، ممکن است ماهیت واقعی این رشته را با یک رشته ی درمانی اشتباه گرفته باشد.
گرایش ها و ادامه تحصیل
گرایش های مطالعات خانواده در مقطع کارشناسی معمولاً به صورت یک برنامه ی واحد و یکپارچه ارائه می شود، بدون تفکیک جدی بین زیرشاخه ها. تفکیک واقعی گرایش ها، مثل مشاوره خانواده یا سیاست گذاری خانواده، از مقطع کارشناسی ارشد به بعد معنا پیدا می کند. برای همین، داوطلبی که به دنبال یک گرایش خاص و تخصصی است، باید از همان ابتدا برنامه ی ادامه تحصیل تا ارشد را هم در نظر بگیرد، نه فقط پذیرش در مقطع کارشناسی را.
فرصت های شغلی و ظرفیت پذیرش
فارغ التحصیل این رشته می تواند در مراکز مشاوره خانواده، سازمان های حمایت از زنان و کودکان، مراکز پژوهشی جمعیت شناسی و نهادهای سیاست گذاری اجتماعی مشغول شود، هرچند برای نقش های درمانی جدی تر معمولاً ادامه تحصیل و اخذ مجوز مشاوره لازم است. برخی فارغ التحصیلان هم مسیر پژوهشی را ادامه می دهند و در پروژه های مطالعاتی درباره ی وضعیت خانواده در کشور مشغول به کار می شوند. از نظر پذیرش هم باید واقع بین بود: ظرفیت دانشگاه های مطالعات خانواده در مقایسه با رشته های پرطرفدار علوم انسانی پایین است و تعداد دانشگاه هایی که این رشته را ارائه می دهند محدود است، پس بررسی دقیق کارنامه ی سال های قبل، پیش از ثبت انتخاب، ضروری است.
جمع بندی
مطالعات خانواده برای کسی مناسب است که هم به تحلیل اجتماعی علاقه دارد و هم دلش می خواهد در آینده به شکلی با موضوع خانواده کار کند، چه در نقش پژوهشگر، چه در نقش مشاور بعد از ادامه تحصیل. پیش از ثبت انتخاب، نگاهی به اهمیت مشاوره کنکور سراسری و مرور تراز یا رتبه در انتخاب رشته سراسری کمک می کند مطمئن شوید این انتخاب با علاقه ی واقعی تان همخوانی دارد، نه فقط با شنیده ها.