پرسشی که پیش از انتخاب رشته فقه و حقوق اسلامی برای بیشتر داوطلبان مطرح می شود این است که این رشته با حقوق معمولی چه فرقی دارد. پاسخ کوتاه این است که پایه ی این رشته فقهی است و حقوق موضوعه فقط بخشی از برنامه ی درسی آن را تشکیل می دهد، نه همه ی آن را.
در ادامه می خوانید
فرق این رشته با حقوق معمولی
در رشته ی حقوق معمولی، تمرکز اصلی روی قوانین موضوعه، آیین دادرسی و رویه ی قضایی روز است. در فقه و حقوق اسلامی اما منابع فقهی و روش استنباط احکام از منابع دینی جایگاه محوری دارند و حقوق موضوعه بیشتر در کنار همین مبانی فقهی خوانده می شود. داوطلبی که فقط دنبال حقوق تجاری یا جزایی به شکل کاملاً روزآمد آن است، معمولاً این رشته را کمتر جذاب می بیند، اما کسی که به پیوند میان فقه و قانون علاقه دارد، در این برنامه ی درسی محتوای غنی تری پیدا می کند.
گرایش های فقه و حقوق اسلامی در مقاطع تکمیلی
گرایش های فقه و حقوق اسلامی از کارشناسی ارشد به بعد می تواند به سمت حقوق خصوصی، حقوق جزا یا فقه مقارن برود. هر کدام از این مسیرها روی بخش متفاوتی از فقه و حقوق تمرکز دارند، برای همین انتخاب گرایش بهتر است بر اساس علاقه ی واقعی به همان زیرشاخه انجام شود، نه صرفاً بر اساس شانس قبولی. کسانی که به مباحث نظری تر این حوزه علاقه دارند، خوب است انتخاب رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی را هم به عنوان گزینه ی نزدیک در کنار این رشته بررسی کنند.
ظرفیت دانشگاه های ارائه دهنده
ظرفیت دانشگاه های فقه و حقوق اسلامی نسبت به رشته ی حقوق محض معمولاً بیشتر است، چون رقابت روی آن به اندازه ی حقوق معمولی بالا نیست. همین موضوع شانس قبولی با رتبه های متوسط تر را هم افزایش می دهد. با این حال، برخی دانشگاه های معتبر و دولتی همچنان رقابت نسبتاً بالایی روی همین رشته دارند، پس نباید تصور کرد قبولی در آن همیشه ساده است. برای مقایسه ی دقیق تر گزینه های علوم انسانی، مرور فهرست بهترین دانشگاه های رشته انسانی هم به تصمیم گیری کمک می کند.
بازار کار و مسیرهای شغلی
فارغ التحصیلان این رشته می توانند مثل دانش آموخته های حقوق معمولی مسیرهای وکالت، قضاوت و مشاوره ی حقوقی را دنبال کنند. عضویت در اتحادیه سراسری کانون وکلا هم برایشان مثل سایر رشته های حقوقی امکان پذیر است، البته معمولاً پس از طی مراحل آزمون و کارآموزی مربوطه. برخی از فارغ التحصیلان هم ترجیح می دهند به جای وکالت یا قضاوت، مسیر پژوهشی و تدریس دانشگاهی را دنبال کنند، مخصوصاً اگر در دوران تحصیل به مباحث نظری فقه علاقه ی بیشتری پیدا کرده باشند.
دروس پایه و مهارت های لازم
دروس سال های اول این رشته معمولاً شامل ادبیات عرب، اصول فقه مقدماتی، منطق و آشنایی کلی با حقوق است. دانشجویی که پایه ی زبان عربی خوبی داشته باشد، معمولاً روند یادگیری دروس فقهی را ساده تر طی می کند، چون بخش قابل توجهی از منابع اصلی به همین زبان نوشته شده اند. توانایی استدلال منطقی و تحلیل متن های پیچیده هم در این رشته اهمیت زیادی دارد؛ برخلاف تصور رایج، حافظه ی قوی به تنهایی برای موفقیت کافی نیست و باید با توانایی تحلیل و استنتاج همراه شود. دانشجویی که این ترکیب را از قبل در خودش تقویت کرده باشد، مسیر تحصیل را روان تر طی می کند.
نکاتی برای داوطلبان علاقه مند به این رشته
داوطلبی که به این رشته فکر می کند، بهتر است پیش از ثبت نام چند سرفصل درسی نمونه از دانشگاه های مختلف را با هم مقایسه کند، چون میزان تمرکز بر فقه در برابر حقوق موضوعه بین دانشگاه ها یکسان نیست. مشورت با دانشجویان فعلی یا فارغ التحصیلان همین رشته هم می تواند تصویر واقعی تری از فضای آموزشی و بازار کار به داوطلب بدهد، بیشتر از توضیحات کلی موجود در دفترچه ی انتخاب رشته. این بررسی اضافه، وقت چندانی نمی برد، اما می تواند از یک انتخاب نامناسب و نارضایتی چند ساله ی بعدی جلوگیری کند.
جمع بندی
کسی که هم به مباحث فقهی علاقه دارد و هم قصد فعالیت در حوزه ی حقوق را در آینده دارد، در این رشته یک مسیر ترکیبی معقول پیدا می کند. پیش از ثبت نهایی، مقایسه ی دقیق سرفصل درس های دانشگاه های مختلف ارائه دهنده پیشنهاد می شود.