در نظام پذیرش دانشگاه های دولتی، هر داوطلب دو رتبه متفاوت در کارنامه خود مشاهده می کند و فهم تفاوت این دو عدد برای مقایسه درست دانشگاه ها ضروری است. تراز قبولی مهندسی مواد و متالوژی سراسری هم از همین قاعده پیروی می کند، به این معنا که یک دانشگاه واحد می تواند بسته به منطقه داوطلب، رتبه های بسیار متفاوتی را در یک سال واحد بپذیرد. این نکته برای داوطلبانی که فقط یک عدد را از جایی شنیده اند و همان را مبنای تصمیم گیری خود قرار می دهند، می تواند گمراه کننده باشد. رشته مهندسی مواد در بیشتر دانشگاه های صنعتی کشور ارائه می شود و همین گستردگی باعث شده دامنه رتبه های پذیرش آن نسبتا وسیع باشد.
رتبه در سهمیه و رتبه کشوری، دو عدد با دو معنی متفاوت
در کارنامه هر داوطلب دو عدد جداگانه ثبت می شود؛ یکی رتبه در سهمیه منطقه خودش و دیگری رتبه کشوری که او را با تمام داوطلبان کشور مقایسه می کند. دانشگاه ها برای پذیرش سهمیه روزانه معمولا هر دو رتبه را در نظر می گیرند، در حالی که نمره لازم روزانه و شبانه متالوژی در برخی جدول های منتشرشده تنها بر مبنای رتبه کشوری محاسبه شده است. همین تفاوت باعث می شود دو داوطلب با رتبه کشوری نزدیک به هم، بسته به منطقه ثبت نامشان، سرنوشت کاملا متفاوتی در پذیرش داشته باشند. به همین دلیل مقایسه صرف رتبه کشوری، بدون توجه به رتبه در سهمیه، تصویر کاملی از شانس پذیرش به دست نمی دهد و بهتر است داوطلب هر دو عدد را در کنار هم بررسی کند.
نمونه رتبه های قبولی در دانشگاه های شریف، تهران و بهشتی
بر اساس آخرین کارنامه های منتشرشده، در منطقه یک، پذیرش سهمیه روزانه دانشگاه صنعتی شریف در این رشته حدود رتبه 1278 در سهمیه و رتبه 1991 کشوری بوده است. دانشگاه تهران در همین منطقه رتبه ای نزدیک به 2251 در سهمیه و 3710 کشوری داشته و دانشگاه شهید بهشتی با رتبه 2409 در سهمیه و 4021 کشوری در رده بعدی قرار گرفته است. در منطقه دو، فاصله رتبه ها به طور محسوسی بازتر می شود؛ دانشگاه تهران در این منطقه تا رتبه کشوری نزدیک به 9073 و دانشگاه شهید بهشتی تا حدود 9125 پذیرش داشته اند. در منطقه سه نیز دانشگاه صنعتی شریف تا رتبه کشوری حدود 5082 و دانشگاه تهران تا رتبه کشوری نزدیک به 8123 دانشجو پذیرفته است. این اعداد به دلیل تفاوت ظرفیت هر منطقه در هر سال قدری جابه جا می شوند و نباید به عنوان عددی ثابت و همیشگی در نظر گرفته شوند.
چرا فاصله رتبه ها میان مناطق این قدر زیاد است
دلیل اصلی این فاصله به تعداد ظرفیت هر منطقه و تعداد داوطلبان همان منطقه در آن سال برمی گردد، نه لزوما سطح علمی داوطلبان پذیرفته شده. کسی که دنبال رشته مواد و متالوژی سراسری است باید رتبه خود را همیشه در کنار رتبه های سال های اخیر همان منطقه بسنجد، نه رتبه کشوری به تنهایی. این الگو تنها به این رشته اختصاص ندارد؛ برای نمونه در رشته هایی مانند تراز قبولی مهندسی مکانیک سراسری نیز همین نوسان منطقه ای دیده می شود، و داوطلبانی که میان رشته های نزدیک به مهندسی مواد در تردید هستند معمولا این دو رشته را در کنار هم مقایسه می کنند تا شانس واقعی خود را بهتر بسنجند. توجه به این نکته می تواند از تصمیم گیری های عجولانه بر مبنای یک عدد شنیده شده جلوگیری کند.
نکاتی برای داوطلبانی که این رشته را هدف گذاشته اند
پیش از انتخاب رشته، بهتر است داوطلب به جای تکیه بر یک عدد واحد، چند سال اخیر همان دانشگاه و همان منطقه را بررسی کند تا میزان نوسان رتبه را با چشم خود ببیند. تفاوت سهمیه روزانه و شبانه نیز نباید نادیده گرفته شود، چون در بسیاری از دانشگاه ها سهمیه شبانه با رتبه های به مراتب بازتری نسبت به روزانه پذیرش انجام می شود و همین موضوع می تواند شانس پذیرش را برای داوطلبان با رتبه های میانی افزایش دهد. در نهایت، مقایسه چند دانشگاه در کنار هم و توجه به شهر محل تحصیل و امکانات هر دانشکده، به همان اندازه رتبه ورودی در تصمیم نهایی داوطلب اثرگذار است و نباید صرفا بر مبنای یک آمار قدیمی تصمیم گرفته شود.