یک سوال کنکور که فقط جای اعداد را در یک فرمول عوض کرده باشد، این روزها کمتر از قبل دیده می شود؛ روند چند ساله اخیر به سمت سوالاتی رفته که برای جواب دادن، اول باید مفهوم را درست فهمید، نه فقط فرمول را حفظ بود. همین روند هسته اصلی تغییرات نحوه طراحی سوالات کنکور در سال های اخیر بوده و برای 1406 هم انتظار می رود ادامه داشته باشد. این تغییر تدریجی بوده، نه یک باره، و داوطلبی که فقط با کنکورهای خیلی قدیمی تر تمرین می کند، ممکن است از شکل واقعی سوالات امسال غافلگیر شود. توجه به این روند برای داوطلبانی که فقط با کتاب های تستی قدیمی تمرین می کنند، اهمیت بیشتری دارد، چون سبک سوالات آن کتاب ها ممکن است با شکل امسال فاصله داشته باشد.
طراحی سوالات کنکور
طراحی سوالات کنکور از چند سال قبل به این سمت رفته که گزینه های پاسخ بیشتر شبیه هم طراحی شوند تا داوطلبی که فقط یک فرمول را حفظ کرده و مفهوم را نفهمیده، راحت نتواند با حذف گزینه های بعید به جواب برسد. این تغییر بیشتر در دروس اختصاصی مثل زیست، فیزیک و شیمی محسوس است تا دروس عمومی. برای مثال در فیزیک، به جای این که فقط عدد را در فرمول جایگزین کنیم، سوال ممکن است یک موقعیت واقعی تر توصیف کند و از داوطلب بخواهد اول تشخیص دهد کدام فرمول اصلا مناسب همان موقعیت است. همین رویکرد در دروس عمومی مثل زبان انگلیسی هم کمی دیده می شود، جایی که متن های خواندن به جای جملات کوتاه و مجزا، بیشتر به سمت پاراگراف های به هم پیوسته رفته اند. نتیجه عملی این روند برای داوطلب این است که دیگر حفظ کردن فرمول ها به تنهایی کافی نیست و باید حداقل یک بار هر مبحث را با مثال های متنوع تمرین کرده باشد، نه فقط با یک نوع سوال تکراری.
آخرین تغییرات کنکور 1406
آخرین تغییرات کنکور 1406 تا این لحظه بیشتر حول جزئیات اجرایی بوده، نه تغییر بنیادین در ساختار کلی آزمون؛ یعنی تعداد دروس، ضرایب و تعداد گروه های آزمایشی همان روال چند سال قبل را دارد. با این حال، تجربه چند سال اخیر نشان داده که حتی وقتی ساختار کلی ثابت می ماند، جزئیات اجرایی مثل شکل بندی زمان هر بخش دفترچه، می تواند برای هر دوره کمی جابه جا شود. تغییرات دقیق تر، مثل شکل نهایی دفترچه سوالات یا زمان بندی دقیق هر درس در روز آزمون، معمولا در اطلاعیه های نزدیک به زمان ثبت نام مشخص می شود، پس تکیه کردن روی شایعات یا مقایسه با یک سال خیلی قدیمی تر می تواند گمراه کننده باشد.
تفاوت این تغییر بین دروس عمومی و اختصاصی
این روند مفهومی شدن سوالات در دروس اختصاصی هر گروه آزمایشی محسوس تر است تا دروس عمومی مثل ادبیات یا زبان خارجی، چون ماهیت دروس اختصاصی از اساس محاسباتی و مفهومی است. در دروس عمومی، بیشتر تغییرات حول نوع متن یا سطح واژگان بوده، نه ساختار کلی سوال. به همین دلیل داوطلبی که برای دروس اختصاصی برنامه تمرین مفهومی می چیند، نباید همان استراتژی را عینا برای دروس عمومی هم کپی کند، چون نوع مهارت مورد نیاز برای این دو دسته درس با هم فرق دارد. با این حال هر دو دسته درس یک وجه مشترک دارند؛ تمرین صرفا حفظی، بدون فهم چرایی هر پاسخ، در هیچ کدام دیگر نتیجه سابق را نمی دهد.
جمع بندی
برای سازگار شدن با این روند، تمرین با روش صحیح تست زدن در کنکور که تحلیل گزینه به گزینه را هم شامل شود، از حفظ کردن صرف فرمول موثرتر است. بعد از هر آزمون آزمایشی هم چک کردن نحوه محاسبه درصد تست و دیدن این که غلط ها بیشتر از کدام سطح سوال بوده، کمک می کند داوطلب بفهمد باید روی مفهوم کار کند یا روی سرعت. کسی که برنامه مطالعه اش را فقط بر اساس تعداد سوال حل شده می سنجد، بهتر است این معیار را با تعداد مفاهیمی که واقعا فهمیده هم کنار هم بگذارد. تا اعلام رسمی جزئیات کامل تغییرات آزمون سراسری 1406، بهترین استراتژی ادامه دادن همین روند تمرین مفهومی است، نه صبر کردن برای یک تغییر بزرگ که معلوم نیست اصلا رخ بدهد.