با گسترش خطوط مترو در کلان شهرها و پروژه های قطار پرسرعت بین شهری، صنعت ریلی ایران هر سال به نیروی متخصص بیشتری نیاز دارد؛ همین نیاز پشتوانه ی رشته ای است که کمتر داوطلبی در دوران دبیرستان جدی می گیرد، درحالی که انتخاب رشته مهندسی راه آهن می تواند مسیر شغلی باثباتی رقم بزند. برخلاف رشته های پرسروصداتر مهندسی، این رشته کمتر شناخته شده است، اما همین کمتر شناخته شدن، رقابت را هم برای داوطلبان علاقه مند پایین تر نگه می دارد.
در ادامه می خوانید
دانشگاه ها و ظرفیت مهندسی راه آهن
ظرفیت دانشگاه های مهندسی راه آهن در سطح کشور محدود است و دانشگاه علم و صنعت ایران، با دانشکده ی مستقل مهندسی راه آهن، یکی از شناخته شده ترین مراکز این رشته محسوب می شود. پیش از انتخاب نهایی، حتماً رتبه ی قبولی سال های گذشته را در همین دانشگاه ها بررسی کنید، چون فاصله ی رتبه ی لازم بین سال های مختلف می تواند نوسان داشته باشد.
گرایش های مهندسی راه آهن
گرایش های مهندسی راه آهن شامل بخش هایی مثل خط و سازه، علائم و ارتباطات (سیگنالینگ) و بهره برداری و حمل ونقل می شود. برای شناخت دقیق تر این زیرشاخه ها، انتخاب رشته مهندسی خط و سازه های ریلی و انتخاب رشته مهندسی حمل ونقل ریلی دو مسیر مستقل اند که ارزش بررسی جداگانه دارند، چون هرکدام سرفصل ها و بازار کار خودشان را دارند. دانشجو معمولاً در ترم های پایانی کارشناسی، با توجه به علاقه اش، یکی از این مسیرها را برای ادامه ی تحصیل یا کار انتخاب می کند.
دروس اصلی مهندسی راه آهن
برنامه ی درسی این رشته ترکیبی از دروس عمرانی پایه مثل مقاومت مصالح و مکانیک خاک با دروس تخصصی تر مثل طراحی خط آهن، سیستم های علائم و کنترل ترافیک ریلی است. همین ترکیب باعث می شود فارغ التحصیل هم درک درستی از سازه و زیرساخت داشته باشد و هم با سیستم های کنترلی و ایمنی خطوط ریلی آشنا باشد، چیزی که در بسیاری از رشته های عمرانی معمول کمتر دیده می شود.
چشم انداز توسعه ی خطوط ریلی کشور
توسعه ی مترو در شهرهای بزرگ، برنامه های احداث قطار پرسرعت و نوسازی ناوگان ریلی موجود، همگی به این معناست که تقاضا برای مهندسان راه آهن در بلندمدت رشد می کند، نه افت. شرکت های پیمانکار پروژه های ریلی و سازمان های مرتبط با ساخت و نگهداری خطوط، معمولاً به دنبال نیرویی هستند که هم زیرساخت را بفهمد و هم با استانداردهای ایمنی ریلی آشنا باشد؛ دقیقاً همان ترکیبی که این رشته آموزش می دهد.
تفاوت مهندسی راه آهن با مهندسی ماشین های ریلی
یک اشتباه رایج، قاطی کردن این رشته با انتخاب رشته مهندسی ماشین های ریلی است. مهندسی راه آهن روی زیرساخت، یعنی خط، سازه و سیستم های کنترل تمرکز دارد؛ اما ماشین های ریلی به خود ناوگان، یعنی لکوموتیو و واگن، و طراحی و تعمیر آن ها می پردازد. اگر به سازه و زیرساخت علاقه دارید، راه آهن گزینه ی نزدیک تر به ذوق شماست و اگر به خود وسیله ی نقلیه علاقه دارید، سراغ ماشین های ریلی بروید.
مهارت های لازم برای موفقیت در این رشته
کسی که در مهندسی راه آهن پیشرفت می کند معمولاً هم به جزئیات فنی سازه و خط حساس است و هم می تواند با سیستم های کنترلی و الکترونیکی کار کند، چون خطوط ریلی مدرن دیگر فقط ریل و بالاست نیستند و بخش بزرگی از ایمنی شان به سیستم های سیگنالینگ و ارتباطات وابسته است. صبر و دقت در بررسی استانداردهای ایمنی هم اهمیت زیادی دارد، چون کوچک ترین خطا در طراحی یا نگهداری خط، می تواند ایمنی صدها مسافر را تحت تاثیر قرار دهد. کسی که از کار روی پروژه های بلندمدت و زیرساختی لذت می برد، معمولاً از فضای این رشته راضی تر بیرون می آید.
جمع بندی و بازار کار
فارغ التحصیلان این رشته معمولاً در شرکت های ساخت و نگهداری خطوط ریلی، متروی شهرها و پیمانکاران پروژه های ریلی جذب می شوند و چون تعدادشان به اندازه ی عمران زیاد نیست، رقابت برای فرصت های موجود معمولاً کمتر است. اگر بین این رشته و گزینه های مشابه ریلی مردد هستید، تفاوت گرایش ها را دوباره مرور کنید و رتبه ی لازم هر مسیر را جداگانه بسنجید.