خیلی از دانش آموزان انسانی، علوم و فنون ادبی را با فارسی اشتباه می گیرند و فکر می کنند خواندن یکی، دیگری را هم تا حدی پوشش می دهد. نتیجه معمول این تصور، افت غیرمنتظره در بخش عروض و قافیه امتحان نهایی است، جایی که وزن شعر باید هجا به هجا تشخیص داده شود و هیچ ربطی به درک مطلب فارسی ندارد. بارم بندی امتحان نهایی علوم و فنون ادبی دوازدهم دقیقا همین را نشان می دهد: درسی مستقل با سه بخش کاملا متفاوت که هرکدام روش مطالعه جداگانه خودشان را می خواهند.
در ادامه می خوانید
نمره نهایی علوم و فنون ادبی
نمره نهایی علوم و فنون ادبی به عنوان یکی از دروس تخصصی رشته انسانی، ضریب بالاتری نسبت به دروس عمومی مشترک بین رشته ها دارد و همین موضوع اهمیت آن را در معدل کتبی پایه دوازدهم بیشتر می کند. چون این درس در پایه دوازدهم خوانده می شود، در فرمول سوابق تحصیلی هم در بخشی قرار می گیرد که سهم بزرگ تری نسبت به دروس یازدهم دارد، به همین دلیل افت چند نمره ای در آن نسبت به یک درس عمومی یازدهم، اثر بیشتری روی نمره نهایی سوابق تحصیلی می گذارد.
بودجه بندی علوم فنون ادبی انسانی
بودجه بندی علوم فنون ادبی انسانی در پایه دوازدهم روی سه محور اصلی بنا شده است: تاریخ ادبیات ایران و جهان که سیر تحول شعر و نثر فارسی را از دوره های مختلف تا امروز دنبال می کند، زیبایی شناسی سخن که شامل آرایه های بیانی مثل تشبیه و استعاره و آرایه های بدیعی مثل جناس و تضاد می شود، و عروض و قافیه که سنگین ترین بخش کتاب دوازدهم به حساب می آید چون در این پایه وزن عروضی ابیات پیچیده تر و عیوب قافیه هم اضافه می شود. سهم دقیق هر بخش هر سال در دفترچه راهنما اعلام می شود، اما طبق روال چند سال گذشته این سه محور تقریبا وزن نزدیک به هم دارند.
درصد بندی علوم و فنون دوازدهم
درصد بندی علوم و فنون دوازدهم نکته ای دارد که خیلی از داوطلبان انسانی از آن غافل می شوند: چون عروض و قافیه ماهیت محاسباتی و قاعده مند دارد، برخلاف تاریخ ادبیات که بیشتر حفظی است، تمرین مستمر روی چند بیت در روز می تواند درصد این بخش را خیلی سریع تر از بخش های حفظی بالا ببرد. برای مثال دانش آموزی که در عروض هفته اول فقط شش از ده بیت را درست وزن یابی می کند، معمولا بعد از دو هفته تمرین روزانه ده دقیقه ای به نه یا ده بیت درست می رسد، در حالی که همین رشد در تاریخ ادبیات به مرور چند ماهه نیاز دارد.
تفاوت علوم و فنون با فارسی دوازدهم
فارسی دوازدهم روی درک مطلب و قرابت معنایی و دستور زبان متمرکز است، در حالی که علوم و فنون ادبی وارد جزئیات فنی تری مثل تشخیص نوع قافیه یا تعیین ارکان وزن عروضی می شود که در فارسی اصلا مطرح نمی شود. به همین دلیل کتاب و جزوه های فارسی برای آماده شدن در علوم و فنون کافی نیست و داوطلب باید منابع اختصاصی همین درس را جداگانه ببیند، مخصوصا برای بخش عروض که نیاز به تمرین مکرر روی نمونه ابیات دارد.
جمع بندی
علوم و فنون ادبی دوازدهم درسی است که با برنامه ریزی جدا از فارسی نتیجه می دهد، نه با ادغام آن در مرور عمومی ادبیات. شناخت دقیق نمره نهایی، بودجه بندی و درصد بندی این درس کمک می کند داوطلب انسانی وقت محدود پایان سال را بین عروض قاعده مند و تاریخ ادبیات حفظی به درستی تقسیم کند. برای مرور نهایی، ترکیب این برنامه با روش مطالعه علوم و فنون ادبیات و مرور دوره ای منابع علوم و فنون ادبی کنکور در کنار جمع بندی کنکور انسانی می تواند نتیجه ملموسی در کارنامه نهایی داشته باشد.