دامنه رتبه لازم برای پذیرش در رشته روانشناسی کنکور سراسری، به دلیل تقاضای بسیار بالای این رشته، از دانشگاهی به دانشگاه دیگر تفاوت چشمگیری دارد. بررسی رتبه های واقعی آخرین دوره کامل کنکور، تصویر روشن تری از این دامنه در اختیار داوطلب قرار می دهد. این پراکندگی برای داوطلبانی که تنها رتبه کشوری خود را بدون توجه به منطقه و دانشگاه هدف در نظر می گیرند، می تواند برداشت نادرستی از شانس قبولی ایجاد کند.
رتبه های منطقه یک برای دوره روزانه
بر اساس آخرین کارنامه های موجود، تراز قبولی روانشناسی سراسری در سهمیه منطقه یک بین دانشگاه های مختلف اختلاف زیادی دارد. رتبه های اخیر نشان می دهد آخرین نفر پذیرفته شده در دانشگاه شیراز حدود رتبه 388 و در دانشگاه محقق اردبیلی حدود رتبه 2123 بوده است. این فاصله نزدیک به شش برابری بین دو دانشگاه دولتی همان سهمیه، به خوبی نشان می دهد که نام و اعتبار دانشگاه محل تحصیل تا چه اندازه در تعیین رتبه لازم اثرگذار است. این تفاوت عمدتا از دو عامل ناشی می شود؛ شهرت علمی و موقعیت جغرافیایی دانشگاه، و همچنین توزیع نامتوازن داوطلبان علاقه مند به روانشناسی در سطح کشور. دانشگاه هایی که در کلانشهرها یا مراکز استان های پرجمعیت قرار دارند، معمولا با تقاضای به مراتب بیشتری روبه رو هستند. شناخت این عامل به داوطلب کمک می کند به جای تمرکز صرف بر نام دانشگاه، ظرفیت واقعی و رقابت هرسال آن را هم در نظر بگیرد.
رتبه های منطقه دو و سه
در سهمیه منطقه دو، دامنه رتبه ها به مراتب گسترده تر است؛ آخرین نفر پذیرفته شده دانشگاه قم در حدود رتبه 1825 و در دانشگاه لرستان واحد خرم آباد در حدود رتبه 16333 گزارش شده است. برای منطقه سه، این بازه از رتبه 463 در دانشگاه تبریز تا رتبه 5642 در دانشگاه ایلام کشیده شده است. نمره لازم روزانه روانشناسی در واقع تابعی از ترکیب همزمان سه عامل منطقه سهمیه، دانشگاه هدف و سال کنکور است، نه یک رقم منفرد و ثابت برای کل کشور. این اختلاف زیاد در منطقه دو، تا حدی به تعداد بسیار بالای داوطلبان این سهمیه در مقایسه با ظرفیت کلی دانشگاه های دولتی کشور مربوط می شود. داوطلبان منطقه دو برای برآورد واقع بینانه شانس خود، بهتر است به جای مقایسه با میانگین کل کشور، رتبه خود را مستقیما با آخرین نفرات پذیرفته شده همان منطقه در دانشگاه های مورد نظرشان مقایسه کنند. این نکته به ویژه برای داوطلبانی که بین چند دانشگاه در یک منطقه مردد هستند، اهمیت عملی زیادی دارد.
جایگاه پردیس خودگردان در این رشته
پردیس خودگردان روانشناسی در دانشگاه هایی که این دوره را ارائه می دهند، به دلیل پرداخت شهریه، معمولا رتبه پذیرش پایین تری نسبت به دوره روزانه همان دانشگاه دارد. این گزینه برای داوطلبانی که به دانشگاه خاصی علاقه دارند اما رتبه آنها برای دوره روزانه کافی نیست، مسیر جایگزین قابل توجهی است، هرچند هزینه تحصیل در آن به مراتب بیشتر از دوره رایگان است و باید از پیش با بودجه خانواده سنجیده شود. برخی دانشگاه ها علاوه بر پردیس خودگردان، دوره شبانه رشته روانشناسی را هم ارائه می دهند که از نظر شهریه معمولا بین دوره روزانه رایگان و پردیس خودگردان پرهزینه قرار می گیرد و می تواند گزینه میانی مناسبی برای برخی خانواده ها باشد.
نکاتی درباره نوسان رتبه بین سال ها
رتبه های یادشده مربوط به آخرین دوره ای است که نتایج آن به طور کامل نهایی و اعلام شده، و نباید آن را عدد قطعی برای دوره های بعدی در نظر گرفت، چون تعداد داوطلبان، تغییر ظرفیت دانشگاه ها و حتی تغییرات جزئی دفترچه هرسال می تواند این رتبه ها را جابه جا کند. داوطلبانی که مسیر دانشگاه آزاد را هم بررسی می کنند باید توجه داشته باشند تراز قبولی روانشناسی دانشگاه آزاد از سامانه ای کاملا مجزا محاسبه می شود و با رتبه کنکور سراسری قابل تبدیل مستقیم نیست. بهترین رویکرد، مقایسه رتبه شخصی با چند دوره اخیر به جای تکیه بر یک سال واحد است. به همین دلیل توصیه می شود داوطلب به جای تکیه صرف بر یک رقم، میانگین رتبه آخرین نفرات پذیرفته شده دو یا سه دوره اخیر همان دانشگاه را محاسبه کند و رتبه خود را با این میانگین، نه یک عدد منفرد، مقایسه نماید.