رشته اعضای مصنوعی که نام رسمی آن ساخت پروتزهای دندانی و اندام مصنوعی است، یکی از رشته های کمتر شناخته شده گروه آزمایشی تجربی است که فارغ التحصیلان آن در طراحی و ساخت وسایل کمکی برای بیماران دارای نقص عضو یا مشکلات ارتوپدی فعالیت می کنند. با وجود ناشناخته بودن نسبی این رشته، هر ساله عده قابل توجهی از داوطلبان درباره رتبه قبولی رشته اعضای مصنوعی در دانشگاه های دولتی جستجو می کنند.
معرفی رشته و کارنامه های پذیرفته شدگان
بر اساس کارنامه های پذیرفته شدگان دوره روزانه، دانشگاه علوم پزشکی ایران در تهران با سهمیه منطقه یک داوطلبانی با رتبه نزدیک به 4345 پذیرفته است. در سهمیه منطقه سه، دانشگاه علوم توانبخشی و بهزیستی تهران و همچنین دانشگاه علوم پزشکی ایران هر دو رتبه ای نزدیک به 3990 ثبت کرده اند، رقمی که نشان می دهد ظرفیت این رشته در سهمیه منطقه سه معمولا رقابتی تر از منطقه یک است.
در منطقه دو، دانشگاه علوم پزشکی همدان با رتبه نزدیک به 8665 دانشجو پذیرفته، در حالی که رتبه قبولی اعضای مصنوعی دانشگاه شیراز در پردیس خودگردان این دانشگاه، بسته به سهمیه منطقه، از حدود 3500 در منطقه سه تا 7300 در منطقه دو متغیر بوده است. این پراکندگی نشان می دهد انتخاب دانشگاه در این رشته باید همراه با بررسی دقیق سهمیه هر داوطلب انجام شود.
تفاوت رتبه در دانشگاه های مختلف
درصد قبولی اعضای مصنوعی دولتی در میان پذیرفته شدگان معمولا با تسلط نسبی بر درس زیست و شیمی همراه است، چون این دو درس در دفترچه انتخاب رشته گروه تجربی وزن بالایی دارند، هر چند رتبه کلی داوطلب در کنار درصد دروس تعیین کننده نهایی محل قبولی است.
نکته مهم دیگر این است که دانشگاه آزاد اسلامی در حال حاضر این رشته را در بیشتر واحدهای خود ارائه نمی دهد، به همین دلیل تقریبا تمام مسیر ورود به این رشته از طریق دانشگاه های دولتی روزانه یا پردیس های خودگردان علوم پزشکی است. همین محدودیت باعث شده رتبه قبولی اعضای مصنوعی روزانه نسبت به بسیاری از رشته های مشابه گروه تجربی، رقم پایین تر و رقابتی تری داشته باشد.
بازار کار و چشم انداز این رشته
از نظر بازار کار، فارغ التحصیلان این رشته معمولا در کلینیک های ارتوپدی فنی، بیمارستان های دارای بخش توانبخشی و کارگاه های ساخت پروتز مشغول به کار می شوند و به دلیل تعداد محدود دانش آموخته هر سال، رقابت در بازار کار نسبت به برخی رشته های پرتقاضاتر پیراپزشکی کمتر است.
داوطلبی که رتبه ای در محدوده 4000 تا 8000 در گروه تجربی دارد می تواند این رشته را به عنوان یک گزینه واقعی در کنار سایر رشته های پیراپزشکی در نظر بگیرد، به خصوص اگر به کار دستی و فنی در کنار دانش پزشکی علاقه مند باشد.
یکی از نکات مهم درباره این رشته، تفاوت آن با رشته دندانپزشکی یا رشته های ساخت پروتز دندانی مستقل است. اعضای مصنوعی بیشتر به ساخت و تطبیق وسایل ارتوپدی فنی مانند دست و پای مصنوعی، بریس و کفش طبی اختصاص دارد، در حالی که بخش پروتز دندانی معمولا زیرمجموعه رشته های دندانپزشکی یا رشته های کوتاه مدت جداگانه است. این تفاوت باعث می شود داوطلبان قبل از انتخاب رشته، سرفصل دقیق دروس هر دانشگاه را بررسی کنند.
از نظر ادامه تحصیل، فارغ التحصیلان کارشناسی این رشته می توانند در مقاطع بالاتر وارد گرایش های ارتوپدی فنی یا مهندسی پزشکی توانبخشی شوند، مسیری که به آن ها امکان تخصص در طراحی و تولید تجهیزات پیشرفته تر را می دهد. با توجه به تعداد محدود دانشگاه های ارائه دهنده این رشته در سطح کشور، داوطلبانی که به دنبال یک رشته کم رقابت تر اما مرتبط با علوم پزشکی هستند، معمولا این گزینه را جدی می گیرند.
ظرفیت کل این رشته در سطح کشور نسبت به رشته های پرجمعیت تر گروه تجربی محدود است، به این معنا که هر سال تعداد کمی صندلی در مجموع دانشگاه های دولتی برای آن در نظر گرفته می شود، موضوعی که باید هنگام مقایسه با رشته های پرظرفیت تر در نظر گرفته شود.