خیلی از داوطلبان وقتی می گویند نمره کنکورشان چند شده، فقط منظورشان درصدهایی است که در روز آزمون زده اند. اما آنچه در کارنامه نهایی به عنوان تراز یا نمره کل ثبت می شود، محصول یک محاسبه چندلایه است که چند منبع نمره را با هم ترکیب می کند. فهمیدن اعمال نمره کنکور سراسری 1406 دقیقا یعنی فهمیدن این است که این منابع مختلف چطور و با چه سهمی کنار هم قرار می گیرند.
نحوه انتخاب نمرات کنکور
نحوه انتخاب نمرات کنکور از دو جزء اصلی تشکیل می شود: نمره خام آزمون سراسری و نمره کارنامه سوابق تحصیلی، یعنی معدل نمرات امتحانات نهایی دروس سال آخر و بخشی از سال قبل از آن. نمره خام هر درس هم از روی پاسخ های تستی محاسبه می شود، به این صورت که هر پاسخ درست سه امتیاز مثبت و هر پاسخ غلط یک امتیاز منفی دارد و سوال بی پاسخ اثری در نمره ندارد. نکته ای که باید روشن باشد این است که داوطلب اختیار مستقیمی برای انتخاب اینکه کدام بخش اعمال شود یا نشود ندارد؛ ترکیب این دو منبع به صورت خودکار توسط فرمول رسمی هر سال انجام می شود، و همین موضوع باعث سردرگمی در نام گذاری این فرآیند به عنوان انتخاب نمره شده است. آنچه واقعا قابل مدیریت است، ترتیب زمانی این دو منبع است: نمرات امتحانات نهایی خیلی زودتر از روز آزمون سراسری ثبت و قطعی می شوند، در حالی که نمره خام فقط در همان یک روز برگزاری آزمون به دست می آید، و همین فاصله زمانی گاهی باعث می شود داوطلب فراموش کند هر دو بخش در محاسبه نهایی نقش دارند.
سیستم نمره گذاری کنکور سراسری
سیستم نمره گذاری کنکور سراسری برای رسیدن به نمره کل هر داوطلب، درصد هر درس را در ضریب همان درس ضرب می کند و مجموع را بر مجموع ضرایب تقسیم می کند. دروس اختصاصی هر گروه آزمایشی معمولا ضریب سه دارند، یعنی وزن بیشتری نسبت به دروس عمومی در نمره نهایی دارند. همین ساختار وزن دهی است که توضیح می دهد چرا دو داوطلب با درصد کل تقریبا یکسان می توانند تراز نهایی خیلی متفاوتی داشته باشند، چون یکی درصد بالاتر را در درس های ضریب سه آورده و دیگری در دروس عمومی.
سهم سوابق تحصیلی از کجا می آید
بخشی که هرسال بیشترین سوال را ایجاد می کند، نحوه اثرگذاری معدل امتحانات نهایی روی همین تراز نهایی است. سال هاست که سیاست گذاران کنکور بین دو مدل رفت و برگشت داشته اند: مدلی که در آن سوابق تحصیلی فقط زمانی اعمال می شود که به نفع داوطلب باشد، و مدلی که در آن این سوابق فارغ از مثبت یا منفی بودن اثرش، به طور کامل و اجباری در تراز نهایی محاسبه می شود. این سیاست چند بار در سال های اخیر با مصوبه یا حکم جدید تغییر کرده است، برای همین نمی توان درصد دقیق امسال را بدون دیدن اطلاعیه رسمی همان سال قطعی دانست. آنچه مسلم است این است که هرچه به روزهای نزدیک تر به ثبت نام 1406 برسیم، این عدد شفاف تر اعلام می شود و بهتر است داوطلب همان اعلام رسمی را ملاک قرار دهد، نه رقمی که در سال های قبل رایج بوده. تجربه چند دوره اخیر نشان می دهد این نوع تغییرات معمولا نزدیک به فصل ثبت نام و از طریق اطلاعیه رسمی منتشر می شوند، نه در تابستان یا اوایل پاییز، برای همین دنبال کردن خبرهای زودهنگام و غیررسمی معمولا فقط باعث نگرانی بی مورد داوطلب می شود، بدون اینکه تصویر روشنی از قانون نهایی به او بدهد.
جمع بندی
در عمل، بهترین کاری که یک داوطلب می تواند انجام دهد این است که هم روی درصدهای آزمون و هم روی معدل امتحانات نهایی به یک اندازه جدی کار کند، چون هیچ کدام از این دو به تنهایی تراز نهایی را نمی سازد. برای درک بهتر این محاسبه پیشنهاد می شود مفهوم تراز کنکور چیست را جداگانه مرور کنید تا رابطه نمره خام و تراز نهایی روشن تر شود، و نزدیک زمان انتخاب رشته کنکور سراسری همین تراز نهایی است که مبنای رقابت بر سر کد رشته محل ها خواهد بود.