کشاورزی امروز دیگر فقط زمین و بذر نیست؛ ماشین آلات، سیستم های آبیاری هوشمند و مکانیزاسیون هم به همان اندازه اهمیت دارند، و دقیقاً همین جا انتخاب رشته مهندسی بیوسیستم کشاورزی برای داوطلبان کنکور ریاضی معنا پیدا می کند.
در ادامه می خوانید
مهندسی بیوسیستم کشاورزی یعنی چه
این رشته که پیش تر با نام مکانیک ماشین های کشاورزی شناخته می شد، ترکیبی از دانش مهندسی مکانیک و علوم کشاورزی است. دانشجوی این رشته یاد می گیرد چطور ماشین آلات کشت و برداشت را طراحی و بررسی کند، سیستم های آبیاری را مهندسی کند و از انرژی در مزرعه به شکل بهینه استفاده کند. برخلاف تصور رایج، بیشتر واحدهای درسی این رشته فنی و مهندسی هستند، نه صرفاً کشاورزی سنتی.
در چهار سال تحصیل، دانشجو دروسی مثل مقاومت مصالح، مکانیک سیالات، ترمودینامیک، الکتروتکنیک و طراحی اجزای ماشین را می گذراند و همزمان با دروس تخصصی تری مثل ماشین های کشاورزی، مکانیزاسیون خاک ورزی و سیستم های کنترل دقیق در مزرعه آشنا می شود. بخش قابل توجهی از واحدها هم به صورت کارگاهی و آزمایشگاهی است، از جمله کار با تراکتور و ادوات کشاورزی در مزرعه ی آموزشی دانشگاه، که تفاوت این رشته را با رشته های صرفاً نظری کشاورزی روشن می کند.
دروس و مهارت های مورد نیاز
داوطلبی که قصد ورود به این رشته را دارد، بهتر است از همان ابتدا با پایه ی ریاضی و فیزیک قوی وارد آن شود، چون بخش زیادی از دروس تخصصی روی محاسبات مهندسی بنا شده است. علاقه به کار عملی و فنی هم مهم است؛ دانشجویی که فقط دنبال یک مدرک نظری کشاورزی است، شاید از حجم کارگاه ها و کار میدانی در مزرعه راضی نباشد. در مقابل، کسی که ترکیب طراحی مهندسی و کاربرد واقعی در تولید غذا برایش جذاب است، در این رشته مسیر مناسبی پیدا می کند.
گرایش های مهندسی بیوسیستم کشاورزی
گرایش های مهندسی بیوسیستم کشاورزی معمولاً در مقطع کارشناسی ارشد مشخص می شوند و شامل مکانیک بیوسیستم، انرژی های تجدیدپذیر در کشاورزی، فناوری پس از برداشت و سازه های آبی کشاورزی هستند. در مقطع کارشناسی، دانشجو دروس پایه ی مشترک همه ی این گرایش ها را می گذراند و انتخاب تخصص دقیق تر را به مقطع بالاتر می سپارد؛ به همین دلیل انتخاب اولیه ی این رشته، در واقع سرمایه گذاری روی چند مسیر تخصصی مختلف است.
برای مثال، دانشجویی که به سمت انرژی های تجدیدپذیر در کشاورزی می رود، روی طراحی سیستم های خورشیدی برای پمپاژ آب یا خشک کن های خورشیدی محصولات کشاورزی کار می کند؛ در مقابل، گرایش فناوری پس از برداشت بیشتر به نگهداری، بسته بندی و کاهش ضایعات محصول بعد از برداشت می پردازد. این تنوع باعث می شود فارغ التحصیلان این رشته بتوانند بسته به علاقه شان، مسیرهای شغلی کاملاً متفاوتی را دنبال کنند.
بازار کار مهندسی بیوسیستم کشاورزی
فارغ التحصیل این رشته می تواند در شرکت های تولید و طراحی ماشین آلات کشاورزی، شرکت های مشاور طراحی سیستم های آبیاری، و واحدهای فنی جهاد کشاورزی استان ها مشغول به کار شود. بخشی از فارغ التحصیلان هم به سمت استارتاپ های کشاورزی هوشمند و فناوری های نوین کشت می روند، حوزه ای که در سال های اخیر رشد قابل توجهی داشته است. کسی که به جای کار اجرایی، به تحقیق و توسعه علاقه دارد هم می تواند مسیر تحصیل تا مقطع ارشد و دکتری را در همین رشته ادامه دهد.
ظرفیت دانشگاه های مهندسی بیوسیستم کشاورزی
ظرفیت دانشگاه های مهندسی بیوسیستم کشاورزی در دانشگاه هایی مانند تهران، تبریز، شهید چمران اهواز، بوعلی سینا همدان و فردوسی مشهد هرساله در دفترچه ی انتخاب رشته اعلام می شود و نسبت به رشته های پرمتقاضی مثل مهندسی کامپیوتر یا برق، رقابت کمتری دارد. همین موضوع باعث شده داوطلبانی با رتبه ی متوسط هم بتوانند در دانشگاه های معتبر این رشته پذیرفته شوند، به شرط اینکه شهر و امکانات دانشکده را هم در انتخاب هایشان لحاظ کنند.
علاوه بر دانشگاه های بزرگ کشاورزی، این رشته در برخی دانشگاه های منطقه ای و پردیس های کشاورزی دانشگاه های دولتی هم ارائه می شود که ظرفیت پذیرش بیشتری دارند اما ممکن است امکانات کارگاهی محدودتری داشته باشند. پیش از انتخاب نهایی، بررسی وضعیت مزرعه ی آموزشی، تجهیزات کارگاهی و ارتباط دانشکده با صنعت منطقه، به اندازه ی رتبه ی قبولی اهمیت دارد.
جمع بندی
مهندسی بیوسیستم کشاورزی برای داوطلبی مناسب است که از فنی مهندسی خوشش می آید ولی می خواهد این دانش را روی زمین و تولید غذا پیاده کند، نه فقط در کارخانه یا شرکت نرم افزاری. اگر هنوز بین این رشته و گزینه های نزدیک تر مثل انتخاب رشته مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی یا انتخاب رشته مهندسی زیست فناوری کشاورزی مردد هستید، بهتر است پیش از ثبت انتخاب نهایی، با یک مشاور خوب کنکور سرفصل درسی هر کدام را مقایسه کنید.