هر سال بخشی از پوشش جنگلی کشور به دلیل آتش سوزی، خشکسالی و بهره برداری غیراصولی از بین می رود، و مدیریت این سرمایه ی طبیعی به افرادی نیاز دارد که هم جنگل را بشناسند و هم بلد باشند چطور از آن به شکل پایدار استفاده کنند. انتخاب رشته مهندسی جنگلداری دقیقاً برای تربیت همین افراد شکل گرفته است. این رشته زیرمجموعه ی منابع طبیعی است و از طریق کنکور تجربی پذیرش می گیرد.
در ادامه می خوانید
وظایف مهندس جنگلداری
مهندس جنگلداری مسئول برنامه ریزی برای بهره برداری اصولی از جنگل، جلوگیری از قطع بی رویه، مدیریت آتش سوزی و بازسازی مناطق آسیب دیده است. بخش زیادی از این کار به تعادل بین نیاز اقتصادی جامعه به چوب و محصولات جنگلی از یک طرف، و حفظ اکوسیستم جنگل از طرف دیگر برمی گردد؛ یعنی مهندس جنگلداری باید هم نگاه اقتصادی داشته باشد، هم نگاه زیست محیطی. در پروژه های بزرگ تر، این کار معمولاً با هماهنگی جوامع محلی ساکن اطراف جنگل هم همراه است، چون معیشت بسیاری از این جوامع به همان جنگل وابسته است. برخی از این پروژه ها با همکاری نهادهای بین المللی فعال در حوزه ی محیط زیست هم انجام می شود، به خصوص در طرح های احیای جنگل های تخریب شده.
دروس و مهارت های مهندسی جنگلداری
دانشجوی این رشته با جنگل شناسی، اندازه گیری چوب، خاک شناسی جنگل، آبخیزداری و سنجش از دور آشنا می شود. بخشی از کار هم میدانی است، شامل بازدید از عرصه های جنگلی و ارزیابی وضعیت پوشش گیاهی، و بخشی دیگر برنامه ریزی و گزارش نویسی برای مدیریت بلندمدت جنگل است. آشنایی با نقشه خوانی و نرم افزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی هم این روزها بخش مهمی از مهارت های این رشته محسوب می شود.
نقش این رشته در چالش های زیست محیطی
جنگل ها یکی از مهم ترین ابزارهای طبیعی برای جذب کربن و تعدیل اثرات تغییرات اقلیمی هستند، و همین موضوع اهمیت مدیریت اصولی جنگل را در سال های اخیر بیشتر کرده است. مهندسان جنگلداری در کنار وظایف سنتی مثل جلوگیری از قطع بی رویه، به تدریج نقش پررنگ تری هم در برنامه های ملی مقابله با خشکسالی و کاهش خطر آتش سوزی پیدا کرده اند. استفاده از پهپاد و تصاویر ماهواره ای برای پایش وضعیت جنگل ها هم این روزها بخشی از ابزارهای روزمره ی این حرفه شده است.
آمادگی لازم برای کار میدانی
این رشته برای کسی مناسب است که از پیاده روی های طولانی در زمین ناهموار و کار در شرایط آب و هوایی متغیر خسته نمی شود، چون بخش قابل توجهی از کار میدانی جنگلداری در ارتفاعات و مناطق دورافتاده انجام می شود. عشق واقعی به طبیعت و پذیرفتن سختی های کار میدانی، بیشتر از علاقه ی تئوریک به محیط زیست، تعیین کننده ی رضایت از این حرفه است.
دانشگاه های پذیرنده و ظرفیت
این رشته معمولاً در دانشکده های منابع طبیعی و کشاورزی ارائه می شود، نه در دانشکده های فنی و مهندسی عمومی. ظرفیت دانشگاه های مهندسی جنگلداری در مقایسه با رشته های محبوب تجربی پایین است، چون تعداد داوطلبانی که مستقیم دنبال این رشته می روند کم است؛ همین موضوع باعث می شود رتبه ی لازم برای قبولی نسبت به رشته های پرمتقاضی معقول تر باشد. در انتخاب دانشگاه، بد نیست به اقلیم منطقه هم توجه شود، چون تجربه ی کار عملی در جنگل های شمال کشور با تجربه ی کار در جنگل های کم تراکم مناطق خشک تر تفاوت محسوسی دارد.
گرایش های مهندسی جنگلداری
گرایش های مهندسی جنگلداری عمدتاً از مقطع تحصیلات تکمیلی به بعد معنا پیدا می کند، مثل جنگل شناسی، مدیریت جنگل و آبخیزداری. در مقطع کارشناسی، دانشجو یک دید کلی و یکپارچه از همه ی این حوزه ها می گیرد و تخصصی شدن را برای ادامه تحصیل نگه می دارد.
جمع بندی
اگر به محیط زیست، طبیعت و کار میدانی علاقه دارید و از کار پشت میز خسته می شوید، این رشته گزینه ی جدی است. مقایسه اش با انتخاب رشته زمین شناسی و انتخاب رشته اقتصاد کشاورزی هم کمک می کند رشته های نزدیک به منابع طبیعی را بهتر از هم تفکیک کنید؛ در کنارش، اطلاع از شهریه دانشگاه در انتخاب رشته برای مسیرهای غیرروزانه هم بی فایده نیست.