کسی که سال ها تار یا سه تار یا سنتور زده و حالا می خواهد این مهارت را به یک مسیر تحصیلی جدی تبدیل کند، اول از همه باید با شرایط انتخاب رشته نوازندگی موسیقی ایرانی در کنکور هنر آشنا شود.
در ادامه می خوانید
نوازندگی موسیقی ایرانی در دانشگاه
این رشته روی تسلط عملی به یکی از سازهای ایرانی مثل تار، سه تار، سنتور، کمانچه یا نی تمرکز دارد و برخلاف رشته های نظری تر هنر، بخش اصلی سنجش داوطلب همان اجرای زنده ی ساز تخصصی است. دروس نظری مثل ردیف موسیقی ایرانی، تئوری موسیقی و آشنایی با موسیقی نواحی هم در کنار تمرین عملی ارائه می شود تا دانشجو هم بنوازد و هم بشناسد چه چیزی می نوازد.
آزمون عملی این رشته معمولاً شامل اجرای چند قطعه از ردیف موسیقی ایرانی روی ساز تخصصی داوطلب و گاهی بداهه نوازی کوتاه است. داوطلبی که فقط قطعات آموزشی ساده را تمرین کرده و با ردیف اصلی موسیقی ایرانی آشنایی عمیق ندارد، معمولاً در همین مرحله نمره ی رقابتی نمی گیرد.
دروس نظری در کنار تمرین ساز
در کنار تمرین عملی ساز تخصصی، دانشجو دروسی مثل تئوری موسیقی، سلفژ، آشنایی با ردیف های مختلف موسیقی ایرانی و تاریخ موسیقی را می گذراند. این دروس نظری کمک می کند نوازنده فقط اجراکننده ی مکانیکی قطعات نباشد، بلکه ساختار دستگاه ها و گوشه های موسیقی ایرانی را هم بشناسد و بتواند در بداهه نوازی و هم نوازی گروهی تصمیم های موسیقایی درست تری بگیرد.
گرایش های نوازندگی موسیقی ایرانی
گرایش های نوازندگی موسیقی ایرانی عمدتاً بر اساس خانواده ی ساز تقسیم می شود: سازهای زهی مثل تار، سه تار و کمانچه، سازهای کوبه ای مثل تنبک و دف، و سازهای بادی مثل نی. داوطلب معمولاً پیش از کنکور باید روی یک ساز مشخص تخصص داشته باشد، چون آزمون عملی بر اساس همان ساز انتخابی برگزار می شود، نه یک ارزیابی کلی از استعداد موسیقایی.
انتخاب ساز تخصصی معمولاً باید سال ها پیش از کنکور انجام شود، نه در ماه های آخر دبیرستان، چون رسیدن به سطح اجرای رقابتی روی هر ساز ایرانی، به خصوص سازهای زهی مثل تار و کمانچه، زمان زیادی می برد. داوطلبی که دیر تصمیم می گیرد، معمولاً یا باید انتظارش را از نمره ی آزمون عملی پایین تر بیاورد یا واقع بینانه به سمت مسیرهای نظری تر موسیقی برود.
بازار کار نوازندگی موسیقی ایرانی
فارغ التحصیل این رشته می تواند مسیرهای مختلفی را دنبال کند: تدریس خصوصی یا در آموزشگاه های موسیقی، عضویت در ارکسترهای موسیقی سنتی و ملی، اجرای کنسرت، یا همکاری در تولید موسیقی فیلم و سریال. برخلاف بسیاری از رشته های دانشگاهی دیگر، در این حوزه شهرت و کیفیت اجرای فردی نوازنده، حتی بیشتر از عنوان دانشگاه محل تحصیل، روی فرصت های شغلی تاثیر می گذارد.
ظرفیت دانشگاه های نوازندگی موسیقی ایرانی و آزمون عملی
ظرفیت دانشگاه های نوازندگی موسیقی ایرانی در دانشگاه هایی مثل تهران و هنر محدود است و پذیرش تقریباً به طور کامل به کیفیت اجرای ساز داوطلب در آزمون عملی وابسته است. به همین دلیل، آماده سازی جدی نزد یک استاد ساز، حداقل یکی دو سال پیش از کنکور، تاثیر بیشتری از هر منبع کمک درسی روی نتیجه ی نهایی دارد.
داوطلبانی که استاد ساز ثابت و باتجربه ای در شهر خودشان ندارند، بهتر است پیش از کنکور هنر، حتی به صورت دوره ای، برای کلاس یا کارگاه فشرده به شهرهای بزرگ تر سفر کنند، چون کیفیت آموزش عملی مستقیماً روی نتیجه ی آزمون تاثیر می گذارد.
جمع بندی
نوازندگی موسیقی ایرانی رشته ای است که بدون تمرین عملی مستمر، هیچ آماده سازی تئوری جایگزینش نمی شود. برای داوطلبانی که به موسیقی نظامی تر و اجرای جمعی علاقه دارند، انتخاب رشته موسیقی نظامی مسیر متفاوتی است؛ و آن هایی که بیشتر به ساخت قطعه علاقه دارند تا اجرا، بد نیست انتخاب رشته آهنگسازی را هم بررسی کنند. در هر حالت، مشورت با مشاور خوب کنکور پیش از قطعی کردن ساز و رشته، از دوباره کاری بعدی جلوگیری می کند.