دو داوطلب با درصد تقریبا یکسان در کنکور، می توانند دو رتبه کاملا متفاوت بگیرند، فقط به خاطر یک تفاوت: یکی مشمول سهمیه است و دیگری نه. تاثیر سهمیه جانبازی در رتبه کنکور دقیقا همین فاصله را نشان می دهد، فاصله ای که گاهی از رتبه دورقمی تا رتبه چند برابر بیشتر می رسد.
میزان جابجایی رتبه با سهمیه جانبازی
میزان جابجایی رتبه با سهمیه جانبازی یک عدد ثابت برای همه رشته ها و همه سال ها نیست، و همین نکته ای است که خیلی وقت ها در توضیح های ساده شده گم می شود. مشمولان این سهمیه، که شامل فرزندان و همسر جانبازان زیر بیست و پنج درصد و رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه می شوند، در یک جامعه آماری جداگانه از سهمیه آزاد رقابت می کنند. بر اساس تجربه چند دوره اخیر، این جابجایی می تواند رتبه داوطلب را دو تا پنج برابر بهتر نشان دهد، اما این بازه به شدت به ظرفیت همان رشته و شدت رقابت در همان سال بستگی دارد، نه یک قانون ثابت ریاضی که برای هر رشته یکسان اجرا شود. برای مثال، در رشته ای با ظرفیت محدود و رقابت بسیار بالا، همین سهمیه ممکن است فاصله رتبه ای چند برابری ایجاد کند، اما در رشته ای با ظرفیت بیشتر و رقابت کمتر، همان سهمیه شاید تفاوت چندان محسوسی در نتیجه نهایی نسازد.
محاسبه رتبه با سهمیه جانبازی
محاسبه رتبه با سهمیه جانبازی از یک قاعده مهم پیروی می کند که خیلی از داوطلبان نمی دانند: حتی در سهمیه، داوطلب باید حداقل هفتاد درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده همان رشته در سهمیه آزاد را کسب کند، وگرنه صلاحیت استفاده از سهمیه در آن رشته را از دست می دهد. برای مثال، اگر آخرین نمره قبولی یک رشته در سهمیه آزاد به یک سطح مشخص برسد، داوطلب سهمیه باید دستکم هفتاد درصد همان سطح را کسب کرده باشد تا صندلی سهمیه همان رشته به او تعلق بگیرد. یعنی سهمیه رتبه را در همان جامعه آماری بهتر می کند، اما یک کف علمی هم برای آن تعیین شده تا فقط داوطلبانی که به حداقل سطح رقابتی رسیده اند از آن استفاده کنند. این کف علمی هر سال ممکن است بر اساس نمره داوطلبان همان سال کمی بالاتر یا پایین تر برود، به همین دلیل داوطلب نباید رقم دقیق سال قبل را عین یک قانون ثابت برای امسال در نظر بگیرد.
چرا نباید فقط روی عدد سهمیه حساب باز کرد برای 1406
جزئیات دقیق قوانین سهمیه ایثارگری از جمله جانبازی برای دوره 1406، مثل هر سال، ممکن است با اصلاحات کوچک همراه باشد که تا اعلام رسمی نزدیک به زمان انتخاب رشته کاملا مشخص نمی شود. تجربه سال های اخیر نشان داده این قوانین گاهی دستخوش تغییرات جزئی در نحوه اعمال یا حدنصاب می شوند، بنابراین بهتر است داوطلب مشمول سهمیه، برنامه درسی اش را طوری بچیند که حتی اگر شرایط سهمیه کمی سخت تر یا آسان تر شود، درصد نهایی اش همچنان رقابتی باشد. برای داوطلبی که هم سهمیه دارد و هم توانایی درصد بالا، بهترین استراتژی این است که برنامه درسی اش را طوری بچیند که انگار اصلا سهمیه ای در کار نیست، و سهمیه را فقط یک امتیاز اضافه در پایان مسیر ببیند، نه پایه اصلی تصمیم گیری. اتکای کامل به یک عدد جابجایی که از سال قبل شنیده شده، بدون تلاش برای درصد بالاتر، ریسکی است که لازم نیست پذیرفته شود.
جمع بندی
سهمیه جانبازی ابزاری واقعی برای بهتر شدن رتبه است، اما جایگزین تلاش درسی نیست. برای دیدن تصویر کامل تر، نگاهی به سهمیه ایثارگران در کنکور به طور کلی و بررسی رتبه در سهمیه کنکور در رشته مورد نظرتان کمک می کند تصمیم واقع بینانه تری بگیرید. وقتی نوبت به انتخاب رشته می رسد، دانستن تاثیر سهمیه در انتخاب رشته کنکور هم همان قدر مهم است که دانستن رتبه خام.