دو داوطلب با درصدهای تقریبا یکسان در آزمون، گاهی سرنوشت کاملا متفاوتی در نتیجه کنکور پیدا می کنند، فقط به این دلیل که یکی دو سال آخر دبیرستان را در یک شهر بزرگ گذرانده و دیگری در یک شهرستان کوچک. ریشه این تفاوت را باید در چیزی جست که خیلی از داوطلبان کامل نمی شناسندش: تاثیر سهمیه مناطق در کنکور سراسری. این سهمیه بندی، شانس قبولی هر داوطلب را کنار رتبه کشوری اش، به یک عدد دوم هم وابسته می کند که خیلی وقت ها حتی مهم تر از رتبه کشوری عمل می کند.
در ادامه می خوانید
فرق منطقه بندی یک دو سه کنکور
فرق منطقه بندی یک دو سه کنکور بر اساس محل اخذ مدرک دیپلم و پیش دانشگاهی داوطلب تعیین می شود، نه محل تولد یا محل سکونت فعلی خانواده اش. منطقه یک معمولا کلان شهرها و مناطق آموزشی برخوردارتر را در بر می گیرد، منطقه دو شامل شهرهای متوسط با امکانات نسبتا خوب است و منطقه سه به شهرستان ها و روستاهای کم برخوردار اختصاص دارد. داوطلبی که مثلا سال آخر دبیرستان را در یک شهرستان کوچک خوانده، حتی اگر بعد از آن خانواده اش به تهران نقل مکان کرده باشند، همچنان بر اساس همان مدرسه محاسبه می شود، نه شهر فعلی اش.
نحوه محاسبه سهمیه مناطق کنکور
نحوه محاسبه سهمیه مناطق کنکور بر پایه تقسیم ظرفیت هر رشته محل بین دو مسیر موازی است. طبق روال چند سال اخیر، حدود نیمی از ظرفیت هر دانشگاه به صورت آزاد و بدون در نظر گرفتن منطقه، فقط بر اساس نمره کل، بین بالاترین رتبه های کشوری تقسیم می شود. نیمه دیگر بین سه منطقه توزیع می شود، با نسبتی که در چرخه های اخیر تقریبا این گونه بوده است: منطقه یک نزدیک به یک چهارم این سهم، منطقه دو حدود یک سوم آن و منطقه سه بیشترین بخش، نزدیک به چهل درصد، را در اختیار دارد. این ارقام هر سال با اطلاعیه رسمی دفترچه ثبت نام دقیق می شوند و رقم قطعی سال 1406 هم پس از انتشار همان دفترچه مشخص خواهد شد، نه زودتر.
تاثیر منطقه بندی بر رتبه کنکور
تاثیر منطقه بندی بر رتبه کنکور را بهتر است از دو زاویه دید. رتبه کشوری، جایگاه داوطلب در مقایسه با تمام شرکت کنندگان سراسر کشور را نشان می دهد، اما رتبه منطقه، جایگاه او را فقط در مقایسه با هم منطقه ای هایش نشان می دهد و همین رتبه دوم است که در سهمیه های منطقه ای انتخاب رشته کاربرد دارد. برای مثال داوطلب منطقه سه ای که رتبه کشوری اش عددی نزدیک به سی هزار است، ممکن است رتبه منطقه اش زیر پنج هزار باشد، و همین باعث می شود رشته محل هایی که با نگاه به رتبه کشوری بعید به نظر می رسند، از مسیر سهمیه منطقه در دسترس او قرار بگیرند.
چرا این سهمیه بندی هنوز وجود دارد
هدف اصلی این تقسیم بندی، جبران نابرابری امکانات آموزشی بین مناطق مختلف کشور بوده است. دانش آموزی که در یک منطقه کم برخوردار، بدون دسترسی به کلاس های تقویتی منظم و مشاور تحصیلی دائمی درس خوانده، عملا در شرایط برابر با داوطلب یک منطقه برخوردار وارد رقابت نمی شود. با این حال، در سال های اخیر بخشی از این سهمیه ها به شکل قدیمی شان اصلاح شده و سهم مسیر آزاد رقابتی نسبت به قبل بیشتر شده، روندی که به احتمال زیاد در کنکور 1406 هم ادامه پیدا می کند.
جمع بندی
شناخت دقیق منطقه ثبت نامی، قدم اول هر داوطلب برای تحلیل واقعی شانس قبولی است، نه کاری که بعد از دریافت کارنامه انجام شود. کسی که رتبه در منطقه کنکور خودش را کنار رتبه کشوری اش نبیند، ممکن است رشته هایی را که واقعا در دسترسش هستند نادیده بگیرد یا برعکس، به گزینه هایی امیدوار بماند که عملا محاسبه اشتباه شده اند. برای تصویر کامل تر، بهتر است این موضوع کنار حباب رتبه کنکور و تاثیر در قبولی هم بررسی شود، چون این دو با هم جایگاه واقعی هر داوطلب را روشن تر می کنند، و مطالعه یک راهنمای انتخاب رشته کنکور سراسری معتبر هم در همین مرحله کمک زیادی می کند.