زیست فناوری یکی از رشته های میان رشته ای علوم پایه است که در نقطه تلاقی زیست شناسی، پزشکی و صنعت قرار دارد و فارغ التحصیلان آن در آزمایشگاه های تحقیقاتی، شرکت های دارویی و واحدهای تولید محصولات زیستی فعالیت می کنند. این رشته در گروه آزمایشی تجربی و در برخی دانشگاه ها در گروه ریاضی نیز ارائه می شود، اما بیشترین تقاضا برای آن از سوی داوطلبان تجربی است که هر سال درباره رتبه قبولی رشته زیست فناوری پرسش می کنند.
بازه رتبه در دانشگاه های سراسری و آزاد
بر اساس آخرین جدول های رتبه ای موجود برای رشته های علوم پایه تجربی، پذیرش دوره روزانه و سراسری زیست فناوری معمولا در بازه ای میان رتبه 15000 تا 30000 قرار می گیرد، بازه ای که بسته به دانشگاه مقصد و سهمیه داوطلب می تواند تغییر کند. این محدوده نسبت به رشته های پزشکی و پیراپزشکی رقم بالاتری است، چون ظرفیت پذیرش این رشته در هر دانشگاه معمولا از رشته های بالینی بیشتر است.
در دانشگاه آزاد اسلامی، رتبه لازم برای زیست فناوری معمولا در محدوده ای بالاتر، نزدیک به 55000 تا 65000، قرار دارد که فاصله قابل توجهی با دانشگاه های سراسری نشان می دهد. کسی که به این حوزه علاقه مند است می تواند انتخاب رشته مهندسی زیست فناوری کشاورزی را هم در کنار زیست فناوری پزشکی بررسی کند، چون این دو گرایش هر چند به هم نزدیک اند، ظرفیت پذیرش و بازار کار متفاوتی دارند.
گرایش های نزدیک به زیست فناوری
درصد قبولی زیست فناوری در میان پذیرفته شدگان به طور مشخص در قالب یک جدول رسمی و به تفکیک هر دانشگاه منتشر نشده است، اما بر اساس الگوی عمومی رشته های علوم پایه تجربی، داوطلبانی که درصد قابل قبولی در زیست شناسی و شیمی داشته اند شانس بیشتری برای پذیرش در دانشگاه های سطح بالاتر این رشته پیدا کرده اند.
برای کسی که دنبال کارنامه قبولی زیست فناوری 1406 است، بهتر است به جای یک رقم واحد، بازه چند ساله رتبه های قبولی را بررسی کند، چون ظرفیت این رشته در دانشگاه های مختلف نسبتا محدود و در معرض نوسان سالانه است. مقایسه رتبه شخصی با میانه بازه 15000 تا 30000 می تواند تصویر نسبتا واقعی از شانس پذیرش در دوره روزانه ارائه دهد.
توصیه هایی برای بررسی کارنامه
رتبه قبولی زیست فناوری روزانه در دانشگاه های سراسری، برخلاف دانشگاه آزاد، شهریه نمی گیرد و همین موضوع باعث شده رقابت برای صندلی های دوره روزانه نسبت به سایر دوره ها بیشتر باشد. از نظر بازار کار، فارغ التحصیلان این رشته معمولا مسیرهای تحصیلات تکمیلی در رشته های زیست فناوری پزشکی، کشاورزی یا صنعتی را دنبال می کنند، چون بازار کار مستقیم در مقطع کارشناسی برای این رشته هنوز محدودتر از رشته های بالینی است.
زیست فناوری را نباید با رشته های مشابه مانند میکروبیولوژی یا ژنتیک یکسان دانست، هر چند این رشته ها در برخی دروس پایه با هم اشتراک دارند. تفاوت اصلی زیست فناوری در رویکرد کاربردی و صنعتی آن است، یعنی دانشجویان این رشته علاوه بر مباحث نظری زیست شناسی مولکولی، با فرآیندهای تولید صنعتی دارو، واکسن و محصولات کشاورزی اصلاح شده هم آشنا می شوند.
از نظر بازار کار در سطح جهانی، صنعت زیست فناوری در سال های اخیر رشد قابل توجهی داشته و همین موضوع باعث شده تعداد دانشگاه های ارائه دهنده این رشته در کشور هم به تدریج افزایش یابد. با این حال، بخش عمده فرصت های شغلی جدی در این حوزه معمولا برای فارغ التحصیلان مقاطع تحصیلات تکمیلی فراهم است، نه فقط دارندگان مدرک کارشناسی، به همین دلیل داوطلبی که وارد این رشته می شود باید از ابتدا برنامه ادامه تحصیل خود را هم در نظر بگیرد.
داوطلبانی که میان زیست فناوری و رشته های صرفا پزشکی مردد هستند، بهتر است به این نکته توجه کنند که زیست فناوری مسیر پژوهشی و صنعتی را در اولویت قرار می دهد، در حالی که رشته های بالینی مستقیم تر به سمت درمان بیمار حرکت می کنند. این تفاوت رویکرد، عاملی مهم برای انتخاب درست در کنار بررسی صرف رتبه قبولی است.