علوم تربیتی از رشته های نسبتا کم رقابت تر گروه انسانی نسبت به رشته هایی مانند حقوق یا روانشناسی است، اما همین موضوع باعث نمی شود رتبه لازم برای پذیرش در دانشگاه های معتبر پایین باشد. تفاوت رتبه میان دانشگاه های سطح بالا و دانشگاه های کوچک تر در این رشته هم قابل توجه است. با این حال بازار کار این رشته، به ویژه در حوزه آموزش و مشاوره تحصیلی، طیف متنوعی از فرصت های شغلی را در اختیار فارغ التحصیلان قرار می دهد که می تواند دلیل محکمی برای در نظر گرفتن جدی این رشته باشد. شناخت دقیق تفاوت دانشگاه ها و سهمیه ها، به داوطلب کمک می کند از انتخاب هایی که عملا شانس کمی برای پذیرش دارند دوری کند.
جایگاه دانشگاه تهران در این رشته
تراز قبولی علوم تربیتی سراسری در دانشگاه تهران به طور معمول یکی از بالاترین سطوح رقابت را در میان دانشگاه های ارائه دهنده این رشته دارد. در یکی از دوره های اخیر کنکور، آخرین رتبه پذیرفته شده در سهمیه منطقه یک برای دانشگاه تهران نزدیک به رتبه 996 گزارش شده است، رقمی که نشان می دهد حتی رشته ای با تقاضای کمتر از حقوق یا روانشناسی، در دانشگاه های شناخته شده همچنان رقابت جدی دارد. بخشی از این رقابت بالا در دانشگاه تهران به اعتبار کلی این دانشگاه در میان خانواده ها و داوطلبان بازمی گردد، موضوعی که تقریبا در تمام رشته های ارائه شده توسط این دانشگاه، از جمله علوم تربیتی، تراز و رتبه لازم را نسبت به دانشگاه های هم سطح بالاتر نگه می دارد. داوطلبانی که تنها به دلیل نام دانشگاه، این رشته را در دانشگاه تهران انتخاب می کنند، باید آماده رقابت با داوطلبانی باشند که رتبه های بسیار بالاتری هم دارند.
مقایسه با فردوسی مشهد
در همان دوره، دانشگاه فردوسی مشهد رتبه های متفاوتی بین سهمیه های مختلف نشان داده است؛ در سهمیه منطقه دو حدود رتبه 486 و در سهمیه منطقه سه حدود رتبه 414 آخرین نفر پذیرفته شده بوده است. این اختلاف میان دو دانشگاه معتبر، یعنی تهران و فردوسی مشهد، تاکید می کند که نمره لازم روزانه و شبانه علوم تربیتی را نمی توان بدون مشخص کردن دانشگاه و سهمیه، به شکل یک رقم واحد بیان کرد. این تفاوت نشان می دهد در انتخاب دانشگاه برای رشته علوم تربیتی، صرفا رتبه دانشگاه در میان دانشگاه های کشور کافی نیست، بلکه باید سهمیه منطقه ای داوطلب هم به طور همزمان در نظر گرفته شود. یک داوطلب با رتبه مشخص، بسته به منطقه سهمیه خود، ممکن است در یک دانشگاه پذیرفته شود اما در دانشگاه دیگری با همان رتبه، شانسی نداشته باشد.
تفاوت دوره روزانه با شبانه
در بیشتر دانشگاه هایی که رشته علوم تربیتی دولتی را در دوره شبانه هم ارائه می دهند، آستانه پذیرش شبانه معمولا پایین تر از روزانه همان دانشگاه است، چون دوره شبانه با پرداخت شهریه همراه است و متقاضی کمتری نسبت به دوره رایگان روزانه دارد. این تفاوت می تواند برای داوطلبانی که به دانشگاه خاصی علاقه دارند اما رتبه روزانه کافی ندارند، فرصت جایگزین قابل توجهی فراهم کند. دانشجویان دوره شبانه علوم تربیتی معمولا از نظر برنامه درسی و اساتید تفاوت چندانی با دوره روزانه ندارند و تنها تفاوت اصلی در پرداخت شهریه و گاهی ساعات برگزاری کلاس هاست. به همین دلیل برای داوطلبانی که توان پرداخت شهریه محدودی دارند اما به دانشگاه خاصی علاقه مند هستند، بررسی دقیق شرایط دوره شبانه همان دانشگاه ارزش بررسی دارد.
نکاتی درباره تغییر رتبه در سال های بعد
رتبه های یادشده تنها بازتاب یک دوره مشخص از کنکور هستند و نباید آنها را عدد ثابت برای هر سال در نظر گرفت، چون تعداد داوطلبان علاقه مند به علوم تربیتی و ظرفیت پذیرش دانشگاه ها هرسال کمی تغییر می کند. پیش از انتخاب رشته علوم تربیتی در دفترچه نهایی، بهتر است داوطلب کارنامه چند نفر از پذیرفته شدگان اخیر دانشگاه های مورد نظر خود را هم بررسی کند تا تصویر به روزتری از وضعیت رقابت آن سال داشته باشد. همچنین مقایسه علوم تربیتی با رشته های نزدیک به آن، مانند آموزش ابتدایی یا مشاوره، می تواند به داوطلبانی که هنوز بین چند گزینه مردد هستند، در انتخاب نهایی کمک کند، چون این رشته ها اغلب در یک گروه شغلی مشابه قرار می گیرند و شناخت تفاوت های ظریف آنها پیش از ثبت انتخاب رشته اهمیت زیادی دارد.