فضای خانه در ماه های منتهی به کنکور، به اندازه ی خود درس خواندن روی نتیجه ی داوطلب اثر می گذارد. نقش والدین در کاهش استرس کنکور بیشتر از نصیحت کردن، در نحوه ی رفتار روزمره با داوطلب معنا پیدا می کند.
در ادامه می خوانید
استرس کنکور و خانواده
استرس کنکور و خانواده رابطه ای دوطرفه دارند: نگرانی والدین معمولاً بدون این که بخواهند به داوطلب منتقل می شود، از طریق سوال های مکرر درباره ی درصد و رتبه یا مقایسه با فرزندان دیگر. این رفتارها حتی وقتی از سر دلسوزی باشد، فشار را بیشتر می کند تا کم.
در مقابل، خانواده ای که بدون قضاوت گوش می دهد و از فشار روزانه کم می کند، به داوطلب کمک می کند انرژی اش را روی درس خواندن متمرکز کند، نه روی مدیریت نگرانی اطرافیان.
این تفاوت معمولاً در رفتارهای کوچک روزمره دیده می شود، نه در یک گفتگوی رسمی و برنامه ریزی شده درباره ی کنکور.
راهکارهای عملی برای والدین
یک راهکار کاهش استرس داوطلب کنکور ساده اما موثر، ثابت نگه داشتن روال روزمره ی خانه است؛ ساعت غذا، خواب و رفت وآمد نباید به خاطر کنکور به هم بریزد. تغییرات ناگهانی در سبک زندگی خانواده، حتی با نیت خوب، معمولاً استرس بیشتری ایجاد می کند.
گفتگوی کوتاه و غیرمستقیم درباره ی حال داوطلب، بهتر از پرسیدن مستقیم و مکرر درباره ی وضعیت درسی جواب می دهد. بخشی از این راهکارها در راهنمای والدین کنکوری ها با جزئیات بیشتری قابل بررسی است.
زمان هایی که داوطلب برای استراحت کوتاه یا تفریح می گذارد هم باید بدون احساس گناه از سمت خانواده پذیرفته شود، نه این که به عنوان وقت تلف شده تلقی شود. تشویق داوطلب به بیان احساساتش، حتی وقتی این احساسات منفی یا خسته کننده باشد، بهتر از انکار یا کم اهمیت جلوه دادن آن هاست.
نقش خواهر و برادر و دیگر اعضای خانواده
استرس کنکور فقط به رابطه ی داوطلب با والدین محدود نمی شود؛ رفتار خواهر و برادر، مخصوصاً وقتی مقایسه یا شوخی های مکرر درباره ی درس خواندن در کار باشد، هم می تواند به همان اندازه فشار ایجاد کند.
هماهنگی بین همه ی اعضای خانواده درباره ی نحوه ی رفتار با داوطلب، از جمله کاهش صداهای مزاحم در خانه در ساعات مطالعه، معمولاً موثرتر از تلاش یک نفر از اعضای خانواده به تنهایی است.
حضور فامیل و آشنایان در این دوره هم می تواند اثر مثبت یا منفی داشته باشد؛ سوال های مکرر آن ها درباره ی وضعیت درسی داوطلب، حتی اگر از سر محبت باشد، می تواند بار اضافه ای به فشار موجود در خانه اضافه کند.
وقتی نگرانی به مرز افراط می رسد
بعضی والدین برای کاهش نگرانی خودشان، کنترل بیش از حد روی برنامه ی درسی فرزند اعمال می کنند که نتیجه ی معکوس دارد. تشخیص فرق بین حمایت و کنترل، یکی از سخت ترین بخش های این مسیر برای خانواده هاست.
نشانه ی رایج این افراط، پیگیری لحظه به لحظه ی ساعت مطالعه یا نمره ی آزمون هاست؛ رفتاری که داوطلب را به جای احساس حمایت، دائم زیر نظارت نگه می دارد.
تفاوت حمایت واقعی با فشار پنهان
حمایت واقعی معمولاً بی صدا و پیوسته است، مثل فراهم کردن فضای آرام برای مطالعه، بدون این که هر روز درباره اش صحبت شود. فشار پنهان اما اغلب زیر پوشش دلسوزی ظاهر می شود، مثل مقایسه های مکرر با نتیجه ی داوطلبان دیگر خانواده یا فامیل.
والدینی که بتوانند این دو رفتار را از هم تشخیص دهند، معمولاً کمک بیشتری به آرامش داوطلب می کنند تا والدینی که فقط نیت خوب دارند اما رفتارشان را با آن نیت تنظیم نکرده اند. گاهی سکوت و همراهی ساده، بدون هیچ توصیه یا راهکار خاصی، بیشتر از یک نصیحت طولانی به داوطلب آرامش می دهد.
جمع بندی
خانواده ای که آرام بماند، بدون این که بی تفاوت به نظر برسد، بیشترین کمک را به داوطلب می کند. ترکیب این رفتار با مدیریت استرس کنکور از سمت خود داوطلب، نتیجه ی به مراتب بهتری نسبت به تلاش یک طرفه دارد.