برخلاف بسیاری از رشته های مهندسی که فقط در چند دانشگاه بزرگ کشور ارائه می شوند، مهندسی نفت در دانشگاه های متعددی با سطح رقابت متفاوت تدریس می شود و همین موضوع باعث شده تراز قبولی مهندسی نفت سراسری دامنه ای بسیار گسترده تر از بسیاری رشته های مشابه داشته باشد. همین گستردگی باعث می شود مقایسه صرف یک عدد میانگین با رتبه شخصی داوطلب، بدون توجه به دانشگاه مشخص، نتیجه چندان دقیقی به همراه نداشته باشد.
چرا دامنه رتبه قبولی این رشته گسترده است
بر اساس آخرین آمار منتشرشده، رتبه های پذیرفته شده در این رشته از رتبه های چند صدی در دانشگاه های شناخته شده تا نزدیک ده هزار در سایر ظرفیت های این رشته را در بر می گیرد. این فاصله بزرگ به این معنا نیست که همه دانشگاه های ارائه دهنده این رشته سطح یکسانی دارند، بلکه نشان می دهد داوطلب باید پیش از قضاوت درباره شانس خود، دانشگاه و سهمیه مشخصی را در نظر بگیرد، نه یک عدد میانگین کلی برای کل رشته. برای نمونه دانشگاهی که در شهر محل استخراج نفت یا نزدیک به صنایع پتروشیمی قرار دارد، معمولا به دلیل امکانات کارآموزی بهتر، رقابت بیشتری نسبت به دانشگاه های مشابه در شهرهای دیگر تجربه می کند. دانشگاه صنعت نفت که به طور اختصاصی برای این حوزه تاسیس شده، از جمله مراکزی است که رقابت پذیرش در آن نسبت به دانشگاه های عادی ارائه دهنده همین رشته بیشتر است، چون بخشی از فارغ التحصیلان آن مستقیما جذب شرکت های وابسته به این صنعت می شوند.
تفاوت سهمیه روزانه، شبانه و پردیس خودگردان
سهمیه های مختلف این رشته نیز رفتار متفاوتی دارند. نمره لازم روزانه و شبانه نفت معمولا فاصله محسوسی با هم دارد، چون سهمیه شبانه با شهریه همراه است و رقابت کمتری برای آن وجود دارد. علاوه بر این دو سهمیه، برخی دانشگاه ها ظرفیتی با عنوان پردیس خودگردان مهندسی نفت نیز دارند که شهریه بالاتری دارد و معمولا با رتبه های بازتر نسبت به سهمیه روزانه همان دانشگاه پذیرش انجام می دهد. شناخت دقیق این سه سهمیه پیش از انتخاب رشته، از تصمیم گیری بر اساس اطلاعات ناقص جلوگیری می کند. برخی دانشگاه ها همچنین ظرفیت مازاد یا بورسیه های مرتبط با شرکت های صنعت نفت را نیز ارائه می دهند که شرایط پذیرش آن ها با سهمیه های معمول متفاوت است و باید جداگانه بررسی شود. این بورسیه ها معمولا با تعهد خدمت پس از فارغ التحصیلی همراه است، بنابراین داوطلب پیش از انتخاب این مسیر باید شرایط تعهد را به دقت مطالعه کند.
جایگاه بازار کار در محبوبیت این رشته
بخشی از تقاضای بالا برای این رشته در دانشگاه های شناخته شده آن، به چشم انداز شغلی مرتبط با صنعت نفت و گاز کشور برمی گردد که همچنان یکی از بزرگ ترین کارفرمایان فارغ التحصیلان مهندسی است. همین موضوع باعث شده رقابت برای سهمیه روزانه دانشگاه های معتبرتر در این رشته نسبت به بسیاری از رشته های هم گروه بالاتر بماند، در حالی که ظرفیت های شبانه و پردیس همان دانشگاه ها با رتبه های به مراتب پایین تر نیز پر می شوند. با این حال، داوطلب نباید صرفا بر مبنای چشم انداز شغلی تصمیم بگیرد، چون شرایط بازار کار طی چهار یا پنج سال آینده که داوطلب مشغول تحصیل خواهد بود، می تواند نسبت به وضعیت کنونی تغییر کند. برخی داوطلبان نیز صرفا به دلیل جذابیت نام این رشته آن را انتخاب می کنند، بدون بررسی دقیق محتوای دروس تخصصی آن که با رشته هایی مانند شیمی یا مکانیک همپوشانی قابل توجهی دارد.
نکاتی برای داوطلبان علاقه مند به این رشته
داوطلبی که این رشته را در اولویت دارد، بهتر است پیش از انتخاب رشته فهرست دانشگاه های ارائه دهنده آن را بر اساس شهر، سهمیه و رتبه های سال های اخیر مرور کند. مقایسه با رشته های نزدیک نیز می تواند تصمیم را دقیق تر کند؛ برای نمونه داوطلبانی که به رشته های مهندسی با ماهیت مشابه علاقه دارند، معمولا آن را در کنار تراز قبولی مهندسی هوافضا سراسری بررسی می کنند تا بر اساس رتبه واقعی خود، گزینه های محتمل تر را شناسایی کنند. بررسی نسبت ظرفیت پذیرش هر دانشگاه به تعداد داوطلبان علاقه مند همان سال نیز می تواند دیدی واقع بینانه تر از شانس واقعی پذیرش در اختیار داوطلب قرار دهد. بازدید از دانشگاه یا صحبت با دانشجویان فعلی، پیش از نهایی کردن انتخاب، تصویری واقعی تر از فضای آموزشی و امکانات کارگاهی هر دانشگاه در اختیار داوطلب قرار می دهد.